Skocz do zawarto軼i




Informacje o artykule

  • Dodany: 29.12.2013 - 13:41
  • Aktualizacja: 01.01.2014 - 18:23
  • Wy鈍ietle: 12148
 


* * * * *
0 Ocen

S這wia雟ka mitologia, wierzenia, duchy i demony.

Napisane przez Staniq dnia 29.12.2013 - 13:41
Stworzenie 鈍iata wed逝g S這wian.
Na pocz徠ku istnia這 tylko 鈍iat這, bezkresne morze i kr捫帷y pod postaci 豉b璠zia nad przepastn otch豉ni b鏬 安i皻owit. Bogu dokucza豉 samotno嗆. Spostrzeg jednak na wodzie sw鎩 cie. Postanowi wi璚 oddzieli cie i cia這 zwi您ane z cieniem. W ten spos鏏 powstali bogowie Swar鏬 i Weles.
Swar鏬 ze 鈍iat豉 upl鏒 堯d i zamieszka w niej, ko造sz帷 si na falach. Weles zanurkowa w g喚biny i tam sp璠za wi瘯szo嗆 czasu. Jednak瞠 obu bogom znudzi豉 si monotonia morza i zapragn瘭i stworzy sta造 l康. Swar鏬 nam闚i Welesa, aby ten zanurkowa a na samo dno otch豉ni i przyni鏀 mu gar嗆 piasku. W czasie zbierania piasku Weles mia wypowiedzie formu喚 z magicznych s堯w, kt鏎a by zawiera豉 ziarno wsp馧pracy. Weles mia wyrzec formu喚 "Z moc Swaroga i moj". Weles dwukrotnie nurkowa, ale nie m鏬 dosi璕n望 dna bezkresnego morza. Dopiero przy trzeciej pr鏏ie, wypowiedziawszy poprawn formu喚, uda這 mu si dosi璕n望 dna otch豉ni i schwyci gar嗆 piasku. Jednak瞠 Weles chcia stworzy ziemi tylko dla siebie, wi璚 kilka ziaren piasku ukry w ustach.
Po wynurzeniu si Weles wyci庵n掖 d這 ku Swarogowi. Swar鏬 wzi掖 z jego d這ni kilka ziaren piasku i rozrzuci po powierzchni wody. Piasek po zetkni璚iu z wod zamienia si w suchy l康 i r鏀. R闚nie ziarenka piasku w ustach Welesa zacz窸y rosn望. Weles zmuszony by do wyplucia p璚zniej帷ych ziaren. Tam gdzie splun掖 zacz窸y pi皻rzy si g鏎y. Kolebka 鈍iata stworzona przez bog闚 by豉 niewielka. Na tej niedu瞠j wysepce dwaj bogowie ledwie si mie軼ili. Samolubny Weles postanowi sam zapanowa nad 鈍iatem i postanowi zepchn望 Swaroga do morza i utopi w otch豉ni. Kiedy tylko Swar鏬 zapad w sen, Weles podni鏀 go i zacz掖 nie嗆 w kierunku brzegu. Ale gdy pr鏏owa zbli篡 si do brzegu, brzeg odsuwa si dalej w morze. 安iat osi庵a coraz to wi瘯sze rozmiary w miar tego, jak zdesperowany Weles ni鏀 Swaroga do morza. W ko鎍u zrezygnowa.
Kiedy Swar鏬 obudzi si, spostrzeg, 瞠 l康 si powi瘯szy. Weles z rado軼i przekaza mu wiadomo嗆 o tym, 瞠 鈍iat stale si powi瘯sza. Na pocz徠ku obaj byli zadowoleni, ale Swar鏬 po pewnym czasie zacz掖 si niepokoi, 瞠 niebo stanie si zbyt ma貫 i nie b璠zie zdolne d逝瞠j przykrywa l康u. Mimo 瞠 podzieli si z Welesem swoim niepokojem, ten nie chcia go s逝cha i niczym si nie przej掖. Swar鏬 zacz掖 wi璚 podejrzewa, 瞠 Weles co przed nim ukrywa i stworzy pszczo喚, kt鏎 wys豉 na przeszpiegi. Pszczo豉 siad豉 cicho na ramieniu Welesa i 郵edzi豉 jego poczynania. A Weles z morskich fal stworzy koz豉 i zacz掖 z nim rozmawia. 妃ia si z g逝piego boga Swaroga, kt鏎y nie potrafi powstrzyma rozrastania si 鈍iata. Weles opowiedzia koz這wi, 瞠 wystarczy kijem wyznaczy wszystkie strony 鈍iata, aby ten przesta si rozrasta.
Kiedy pszczo豉 wr鏂i豉 do Swaroga i opowiedzia豉 mu, co s造sza豉, ten skr璚i z fal i ze 鈍iat豉 kij, wyznaczy nim wszystkie strony 鈍iata i rzek "Wystarczy Ziemi". 安iat przesta si rozrasta i sta si takim, jakim go dzisiaj widzimy. Bogowie popatrzyli na siebie i zacz瘭i si k堯ci o panowanie nad niebiosami. Ale tego 安i皻owit nie m鏬 ju 軼ierpie. Zawo豉 Swaroga i Welesa do siebie i podzieli pomi璠zy nich 鈍iat. Swar鏬 mia panowa nad l康em, a Weles mia rz康zi pod ziemi. W ten spos鏏 krainy bog闚 zosta造 rozdzielone i Welesowi przypad豉 w udziale Nawia, kraina gdzie b鏬 m鏬 wypasa na 陰kach dusze zmar造ch ludzi. Swar鏬 za sta si bogiem ognia, s這鎍a i ziemi.




Nieko鎍z帷e si ziemie rolnicze i lasy, kt鏎e otaczaj wspania貫 zamki i pa豉ce Wschodniej Europy, s domem dla kilkudziesi璚iu wr騜ek, krasnali, duch闚 i duszk闚, smok闚, olbrzym闚 itp. Wiele z nich pomaga ludziom ora ziemi, zachowa zdrowie, polepsza zbiory i chroni. Oczywi軼ie s i takie, z kt鏎ymi nale篡 by szczeg鏊nie ostro積ym, gdy s podst瘼ne i z這郵iwe. Mnogo嗆 przera瘸j帷ych poczwar i bestii por闚nywalna jest z ilo軼i odwa積ych, cho 鄉iertelnych wojownik闚, kt鏎zy stoczyli krwawe boje w obronie kr鏊estw, ksi篹niczek i wiosek.
Mitologia wschodnioeuropejska, a szczeg鏊nie s這wia雟ka, pe軟a jest wspania造ch historii, w kt鏎ych s wspomniane stworzenia.

Mity Europy wschodniej, dotycz min. lud闚 i miejsc takich jak: 奸御k, Kaszuby, Kujawy, Mazowsze, Czechy, S這wacja, Chorwacja, Serbia, Rumunia, Bu貪aria, W璕ry, Ukraina, Litwa, υtwa, Estonia, Syberia, Ru, Czud i wszelkie ludy: Mera, Muroma, We, Mordwa, Czud Zawo這cka, Permianie, Peczera, Jamianie, Jurga, Litwa, Zemigo豉, Kor, Letygo豉, Liwowie. S這wianie, Lachowie i Prusowie, Kaszubi, 奸您acy i ludy ba趾a雟kie..
- Jugrowie, Jugra (od komijskiego J鐷ra) – dawna, staroruska nazwa plemion ugrofi雟kich zamieszkuj帷ych okolice p馧nocnego Uralu, kt鏎e nast瘼nie, pod naporem Rosjan i Komiak闚 przesiedli造 si na wsch鏚, za Ural, na tereny zachodniej Syberii, na obszar nazwany Jugr, tj. tereny obecnego Chanty-Mansyjskiego Okr璕u Autonomicznego - Jugry.Przyjmuje si, 瞠 闚cze郾i Jugrowie to dzisiejsze narody Chant闚 i Mans闚, kt鏎e nie by造 rozr騜niane przez Rosjan; nie jest jednak pewne, czy w omawianym okresie (X - XIII wiek) istnia ju wyra幡y podzia plemion jugryjskich na owe dwie nacje, czy te wykszta販i si on w okresie p騧niejszym.Nazwa "Jugra", w formie zlatynizowanej – Ugra, sta豉 si podstaw do utworzenia nazwy j瞛yk闚 ugryjskich – grupy j瞛yk闚 z rodziny uralskiej, w sk豉d kt鏎ej wesz造 dwa j瞛yki narod闚 dawniej nazywanych Jugrami (chantyjski i mansyjski) oraz blisko z nimi spokrewniony j瞛yk w璕ierski.W 2003 r. w nawi您aniu do nazwy Jugra – tradycyjnego, staroruskiego okre郵enia teren闚 zamieszkanych przez Jugr闚, tj. dzisiejszych Chant闚 i Mans闚, nazwa zamieszkanego przez nich okr璕u autonomicznego zosta豉 zmieniona na Chanty-Mansyjski Okr璕 Autonomiczny – Jugra,
- Ludy ugrofi雟kie (t. Ugrofinowie) — grupa lud闚 pos逝guj帷ych si j瞛ykami ugrofi雟kiej grupy uralskiej rodziny j瞛ykowej, zamieszkuj帷ych kilka izolowanych obszar闚 p馧nocno-wschodniej Europy i zachodniej Syberii. W toku dziej闚 ludy te utraci造 wsp鏊ne cechy kulturowe i antropologiczne – obecnie podstaw wyr騜nienia lud闚 ugrofi雟kich jest wsp鏊na przesz這嗆 historyczna i pokrewie雟two j瞛yk闚. W tej grupie znajduj si: W璕rzy, Finowie, Esto鎍zycy, Mordwini, Udmurci, Maryjczycy, Komiacy, Karelowie, Lapo鎍zycy, Chantowie, Mansowie, Wepsowie, Liwowie, I穎rowie, Wotowie.
- S這wianie Po逝dniowi, tzw. ludy ba趾a雟kie, zaliczani s do Europy po逝dniowo - wschodniej i zamieszkuj zwarte terytorium oddzielone od s這wian p馧nocnych pasem terenu zamieszka造m przez Austriak闚, W璕r闚 i Rumun闚. Do S這wian po逝dniowych zaliczamy: Bu貪ar闚, Macedo鎍zyk闚, Serb闚, Czarnog鏎c闚, Bo郾iak闚, Chorwat闚 i S這we鎍闚.
Wiele b鏀tw i mit闚 by這 wsp鏊nych dla s這wian wschodnich, jak i zachodnich. S這wianie po豉bscy, Po豉bianie to plemiona zachodnios這wia雟kie z grupy plemion lechickich, zamieszkuj帷e od VI wieku ziemie mi璠zy Morzem Ba速yckim, ζb, Hawel i Odr. Od wschodu graniczyli z Lubuszanami i Pomorzanami, od zachodu przez Limes Saxoniae z Sasami, od po逝dnia za z plemionami czeskimi. S這wianie po豉bscy zamieszkiwali tereny mi璠zy Morzem Ba速yckim, ζb, Hawel i Odr od VI wieku. Granica Odry jest odno郾ikiem podzia逝: Europa wschodnia – Europa zachodnia.

Od A do Z, a nawet

Aga Kurman jest demoniczn istot z wierze Cheremis ludu Mari z teren闚 Rosji i パrme - lud闚 tatarskich. Jego nazwa znaczy tyle samo co „Oracz”. Jest czasami pomocny rolnikom, przynosz帷 szcz窷cie i przyczyniaj帷 si do wzrostu plon闚. Ka盥ego roku, Aga Kurman jest wzywany przed siewem nowej uprawy w nadziei na pomy郵ne 積iwa.

Agog Magog to nazwa ormia雟kiego olbrzyma, kt鏎y zosta pokonany przez miejscowego bohatera o imieniu Badikan. Wykazuje zdumiewaj帷e podobie雟two do biblijnych gigant闚 Gog i Magog.

Agun Kuguza, to niewidzialny duch z wierze ludu Mari. Jego imi w przybli瞠niu mo積a przet逝maczy jako: Suszarnia Starego Cz這wieka. Mieszka w magazynach suchej 篡wno軼i, takich jak silosy do zbo瘸. Je郵i jest przyjazny dla gospodarza, pomo瞠 przy 積iwach, ale zaniedbany lub z造, przeklnie zbiory i je zniszczy. Tradycyjnie, dla przeb豉gania Agun Kuguza po鈍i璚ano mu w ofierze ma貫 zwierz z w豉snej zagrody ka盥ej jesieni.

Aj Tujun lub Ai Tojon. Mityczny wielki ptak z Syberii, kt鏎y gniazduje na szczycie g鏎y i ja郾ieje 鈍iat貫m na ca造 鈍iat.

Aitvaras jest do嗆 dziwn kreatur. To mitologiczne stworzenie ma posta zwierz璚a, najcz窷ciej czarnego koguta, kota lub smoka, kt鏎y potajemnie obserwuje domostwo. Kiedy nikt na niego nie patrzy, wykonuje prace i zadania na rzecz w豉軼icieli domu. Tym samym tworzy bogactwo dla rodziny. Jego praca polega zwykle na okradaniu s御iad闚, lecz op豉cona musi by codziennym posi趾iem w postaci omletu. Ostatecznie, Aitvaras poch這nie dusze ca貫j rodziny.
Jedna z historii opowiada o kobiecie, kt鏎a zazdro軼i豉 s御iadowi i postanowi豉 sprawdzi jego stodo喚, aby dowiedzie si, dlaczego nigdy nie ponosi on strat na roli, a jego stodo豉 jest zawsze pe軟a zbo積a. Ziela ze sob gromnice i wesz豉 do stodo造 s御iada. W jej 鈍ietle ujrza豉 czarnego koguta, wypluwaj帷ego nieko鎍z帷 si ilo嗆 ziarna. Gdy na koguta pad這 鈍iat這 gromnicy, znikn掖. Ta historia pochodzi z 1547 roku, gdy pewien m篹czyzna by badany pod k徠em niezwyk貫go wzrostu bogactwa i okaza這 si, 瞠 sprzeda dusze Aitvarasowi.

Albastor. Znany r闚nie jako Albasta, Labasta. Uwa瘸ny za 鄉iertelnie niebezpiecznego, przybiera r騜ne kszta速y, ludzi lub zwierz徠. Zwykle ma wygl康 nagiego, bia貫go cz這wieka o d逝gich w這sach. Mo瞠 lata w powietrzu i podczas lotu przypomina spadaj帷 gwiazd. Karze tych, kt鏎zy przesadzaj w stosunkach p販iowych. Kara polega na tym, 瞠 zwi瘯sza ich pragnienia seksualne do tego stopnia, 瞠 umr z wycie鎍zenia. Ci kt鏎zy przyja幡i si z kobieta, kt鏎a spala z Albastorem, b璠 powa積ie chorzy. Znakiem obcowania z tym przekl皻ym stworzeniem, jest bolesne znami na ustach. Mo積a go zabi przez z豉manie ma貫go palca u d這ni, lub przygniecenie krzy瞠m.

Alklha, Alicha, Arakho. Smok syberyjski, z czarnymi skrzyd豉mi, tak du篡mi, 瞠 m鏬 nimi przykry ca貫 niebo. Mieszka nad ziemi i czasami atakuje s這鎍e lub ksie篡c. Wed逝g legend, wzory na ksie篡cu to 郵ady po ataku Alklha. Kiedy nast瘼owa這 za熤ienie, wierzono, 瞠 to Alklha atakuje s這鎍e i ludzie rzucali kamieniami w kierunku s這鎍a, aby go zniech璚i. Bogowie w ko鎍u przeci瘭i stworzenie na p馧. Jedn jego po這w umie軼ili na ziemi, drug za na niebie, zapobiegaj帷 konsumpcji s這鎍a lub ks篹yca.

Alkonost jest Rosyjsk Syren, kt鏎a wraz z ma鹵onkiem Sirinem dr璚zyli dusze z za鈍iat闚. Robili to za pomoc nikczemnych piosenek, 酥iewanych surowym g這sem. Alkonost by r闚nie podejrzewany o to, 瞠 bierze udzia w rozdawaniu kar dla tych, kt鏎zy zostali zes豉ni do podziemi. Wierzono, 瞠 ka盥y kto us造sza piosenk 酥iewan przez syreny, zosta豚y zahipnotyzowany i przeszed skuteczne pranie m霩gu, zapominaj帷 wszystko inne. Delikwent b璠zie 郵edzi Alkonost, p造waj帷 a do 鄉ierci z wycie鎍zenia.
Alkonost mia cia這 ptaka i g這w kobiety. Nazwa Alkonost pochodzi od Alcyone, imienia greckiej bogini, kt鏎a zosta豉 przekszta販ona w zimorodka. Cerkiew wykorzysta豉 kultowy obraz Alkonost w wiekach p騧niejszych do przedstawienia Ducha 安i皻ego.

Alma lub Zania, to syberyjska wersja wersja Wielkiej Stopy. Wedug przekaz闚, wygl康a jak cz這wiek, ale jest pokryty czerwonym, br您owym lub czarnym futrem. Jeden z naocznych 鈍iadk闚, okre郵i je, jako - posiadaj帷e d逝gie r璚e. W po這wie XIX w. Alma zosta schwytany we w豉snym mateczniku, gdzie zajmowa si sze軼iorgiem potomstwa. Polowanie przetrwa這 tylko czworo. Nie s znane dalsze jego i jego potomstwa losy. Pewien Rosjanin stara si znale潭 szcz徠ki Zania, ale natrafi jedynie na szcz徠ki potomstwa. Rosyjscy naukowcy ( i nie tylko ), uwa瘸j, 瞠 Alma mog這 by 篡wym potomkiem neandertalczyka.

Antero Vipunen. Olbrzym z folkloru fi雟kiego, kt鏎y 篡 w podziemiu zwanym Tuonela. U篡wa ziemi jako koc i ci庵le spa. Posiada olbrzymi wiedz magiczn i zna czary i zakl璚ia ziemi.
Jedna z historii opowiada o budowniczym statku zwanym Vainanoinen, kt鏎y budowa ogromny okr皻, ale u鈍iadomi sobie, 瞠 potrzebuje trzech zakl耩, aby t budow doko鎍zy. Poradzono mu, aby zszed do Tuonela, gdzie Antero Vipunen mo積a znale潭. Kiedy bohater zszed do podziemia, zasta 酥i帷ego olbrzyma. Niestety, pomimo wszelkich wysi趾闚 nie m鏬 go obudzi. Niespodziewanie Antero Vipunen ziewn掖 i po趾n掖 Vainanoinena. Wewn徠rz 穎陰dka nasz budowniczy u篡 swoich stoczniowych narz璠zi i zbudowa ku幡i. Kiedy temperatura w brzuchu olbrzyma wzros豉 niezmiernie, gigant obudzi si i wyplu Vainanoinena, oraz zwoje zawieraj帷e magiczne zakl璚ia. Trzy z nich, by造 tymi, po kt鏎e przyby. Zabra je ze sob i wr鏂i do domu, aby doko鎍zy sw鎩 statek.

As-Iga. ζgodny duch wodny, kt鏎ego nazwa oznacza 'Starzec z Ob'. Mieszka w wielkich rzekach syberyjskich i jest czczony przez ludzi Ostyak/Ostjak.

Aznavor. Tajemniczy demon, o kt鏎ym niewiele wiadomo. Wiadomo tylko, 瞠 zosta pokonany w walce przez ormia雟kiego bohatera o imieniu Badikan.

Baba Jaga, znana r闚nie jako: Baba Yaga, Jezi Baba, Jazi Baba, oraz J璠za.
Kt騜 jej nie zna?! To chyba najs造nniejsza wied幟a i czarownica z Europy Wschodniej. Opowie軼i o niej s popularne w Rosji, Polsce, Czechach i S這wacji. Baba Jaga ma wygl康 kobiety ubranej w ch這pskie 豉chy i przemieszcza si w powietrzu w mo盥zierzu lub na ognistej miotle. Ma z瑿y z kamienia i pochowane ostre no瞠. Mieszka w chacie na kurzej nodze, kt鏎a si porusza. Jej dom jest otoczony p這tem z ludzkich ko軼i zwie鎍zonym ludzkimi czaszkami, kt鏎ych oczodo造 鈍iec. Dom po這穎ny jest pomi璠zy tym 鈍iatem, a za鈍iatami. Baba Jaga potrafi by bardzo okrutna i ka盥y, kto j odwiedza jest nara穎ny na 鄉ier. Czasami otwiera usta tak szeroko, 瞠 przypominaj jaskini i nieostro積i podr騜nicy, kt鏎zy tam wejd, mog zosta przez ni po瘸rci. Ona utrzymuje porz康ek i karze tych, kt鏎zy si 幢e zachowuj. Baba Jaga jest dobra dla wszystkich, kt鏎zy zaofiaruj jej swoj pomoc, szczeg鏊nie dla kobiet, daj帷 im przydatne przedmioty, potrzebne do wykonywania swoich obowi您k闚.
Chudo – Yudo to smok, kt鏎y z ni mieszka i jest jej domowym zwierz徠kiem, jak kot, czy pies.
Pilnuje on Wody 砰cia i 妃ierci.
We wcze郾iejszych opowie軼iach Baba Jaga to bogini 篡cia i 鄉ierci, kt鏎a jest otoczona przez stado galopuj帷ych koni, a ona trzyma lejce z czterech p鏎 roku. To ona kontroluje zbiory oraz przep造w wiatru.

Badnjak, Badniak (serb.-chorw. Badnjak, bu貪. B緂nik) – zwyczaj ludowy praktykowany w鈔鏚 S這wian po逝dniowych, polegaj帷y na paleniu w Wigili Bo瞠go Narodzenia pniaka lub ga喚zi o cechach antropomorficznych, zw豉szcza z symbolizuj帷ymi brod rozga喚zionymi korzeniami (tzw. polano bo穎narodzeniowe). Z iskier p這n帷ego Badnjaka wr騜y si urodzaj na nast瘼ny rok.
Obrz璠 palenia kuk造 Badnjaka podczas przesilenia letniego lub zimowego pochodzi z czas闚 przedchrze軼ija雟kich, przeciwstawienie go Bo磨czowi sugeruje opozycj umieraj帷y – m這dy zmartwychwstaj帷y b鏬. Teonim Badnjak pochodzi z praindoeuropejskiego *budh-/*bheudh- „d馧, dno” i wykazuje etymologiczne zwi您ki z indyjskim Ahi Budhnj oraz greckim Pytonem, co pozwala dostrzec w Badnjaku symbol w篹okszta速nego b鏀twa chtonicznego, kt鏎ego 鄉ier oznacza豉 pocz徠ek nowego roku wegetacyjnego.

Bannik. Od s這wa 'bania' – rosyjska tradycyjna 豉幡ia. Rosyjskie duchy 豉幡i. Prze郵aduj tych, kt鏎zy id do 豉幡i samotnie, a siedz cicho, gdy przyjdzie grupa. Robi sycz帷e odg這sy i przyjmuj forme cz這nka rodziny tych, kt鏎zy ich dostrzegli. Je郵i Bannik podczas k徙ieli g豉szcze po plecach, to przynosi szcz窷cie, je瞠li drapie, to zupe軟ie na odwr鏒. Obawiano si, 瞠 porywa dzieci spuszczone z oczu.
Tradycyjnie, po trzecim ogrzewaniu basenu w 豉幡i, wszyscy opuszczali pomieszczenie, aby Bannik m鏬 za篡 w豉snej k徙ieli.

Barstukai s stworzeniami 鈍iata podziemnego podobnymi do Gnom闚 i pochodz one z wierze staro篡tnych Prus闚 i Litwin闚. To bardzo ma貫 stwory, maj帷e 鈔ednio oko這 這kcia wzrostu.
Pojedyncza forma od Barstukai to Barstukas.
Staje si cz窷ci rodziny w domu w kt鏎ym mieszka i przejmuje wiele gospodarskich obowi您k闚. Szczeg鏊nie dobrze sprawuje si przy wyrobie doskona造ch ser闚, mas豉, piwa i chleba. Dobre, coroczne plony, to te jego zas逝ga.
Zap豉t za jego us逝gi jest jedzenie pozostawione na stole, aby Barstukas m鏬 je zje嗆 o p馧nocy.
Barstukai wsp馧pracuj z Puskaitis, starszymi bogami zamieszkuj帷ymi zaro郵a i krzewy. Je郵i Barstukai si dobrze sprawili w swoich pracach, to Puskaitis b這gos豉wi go i rodzin u kt鏎ej mieszka, zapewniaj帷 obfite 積iwo.
Je瞠li Barstukai nie ma domu, 篡je g堯wnie pod krzakami bzu.
W folklorze 這tewskim znane jako Kaukas.

Baruszka Matuszka, znany r闚nie jako Kosmatuszka, Siwuszko i Siwusko.
Magiczny ko, jeden z bohater闚 rosyjskich Muromets Ilia. Mia niezwyk陰 si喚 i wytrzyma這嗆.

Be速 - (staropol. be速a - m帷i, b陰dzi) inne nazwy: b陰d, b喚d, b陰dze, b陰dz鏮, b喚dnik, b逝d, b逝d鏮 i ob喚d jest to z這郵iwy polny lub le郾y demon, kt鏎y myli podr騜nym drog i sprowadza na b喚dne szlaki. Wyst瘼uje w tradycji wschodniej Ma這polski. Mo瞠 oznacza r闚nie demona n瘯aj帷ego zwierz皻a domowe.

Bia這b鏬 – b鏀two s這wia雟kie, kt鏎e pocz患szy od XVI wieku pr鏏owano wyprowadzi na zasadzie analogii do Czarnoboga.
XII-wieczny kronikarz niemiecki Helmold zapisa 瞠 u S這wian "losem pomy郵nym kieruje dobry B鏬, wrogim za b鏬 z造", nazywaj帷 potem z貫go boga Diab貫m lub Czarnobogiem (Diabol sive Zcerneboch, id est nigrum deum). Na podstawie wzmianki o "dobrym Bogu" p騧niejsza literatura utworzy豉 posta Bia這boga, promuj帷 pogl康 o rzekomym dualizmie religii poga雟kich S這wian. Brak jest jednak jakichkolwiek 廝鏚e potwierdzaj帷ych istnienie takiego b鏀twa.
Jako 郵ady rzekomego kultu Bia這boga wskazywano nazwy miejscowe, np. miejscowo嗆 Belbuck pod Greifswaldem i g鏎 Bieleboh na G鏎nych ㄆ篡cach, ta druga nazwa jest jednak wt鏎na (zosta豉 nadana na pocz徠ku XIX wieku) i nie ma zwi您ku z domniemanym kultem religijnym. O wsi Bia這boki pod Trzebiatowem Roczniki premonstrate雟kie wspominaj 瞠 jej nazwa wywodzi si od "Belboga, bo磬a Pomorzan", bardziej prawdopodobna jest jednak rzeczywista etymologia tej nazwy od buka lub boku.

Bia這瘸r. Wielki gigantyczny ptak z Polski. W Rosji ptak ten jest znany jako Kreutzet.

Bieda – w mitologii s這wia雟kiej nie鄉iertelny demon, sprowadzaj帷y na ludzi niedostatek, zgryzoty i troski. Przedstawiano j w postaci wychud貫j kobiety, wysysaj帷ej z ludzi si造 witalne[1]. Potrafi豉 wcieli si w jak捷 rzecz, np. polano. Najlepsz metoda pozbycia si biedy by這 podrzucenie tej rzeczy swojemu wrogowi.

Bies – w przedchrze軼ija雟kich wierzeniach S這wian personifikacja bli瞠j nieokre郵onego z貫go ducha, demona z豉. Nazwa bies wywodzi si z pras這wia雟kiego *bĕsъ, od praindoeuropejskiego *bboidh-, oznaczaj帷ego "powoduj帷y strach, przera瞠nie".
Biesy mog造 wnika w poszczeg鏊ne osoby i kierowa ich dzia豉niami (st康 okre郵enie "zbiesiony"), przypisywano im te pilnowanie skarb闚 ukrytych w ziemi. Bytowa造 w lasach, bagnach i w g喚binach wodnych.
Po chrystianizacji S這wia雟zczyzny okre郵enia bies zacz皻o u篡wa jako synonimu poj璚ia diabe.

Bi廥, kaszubski z造 duch przybieraj帷y posta dzikich zwierz徠.

B喚dne ogniki – zjawisko dostrzegalne nocami nad bagnami, mokrad豉mi i torfowiskami, maj帷e posta niewielkich 鈍iate貫k unosz帷ych si ponad powierzchni. Od wiek闚 wi您ane w wielu kulturach 鈍iata ze sfer zjawisk nadprzyrodzonych i 鈍iatem duch闚 (豉c. ignis fatuus, ang. will-o'-the-wisp etc.).
U S這wian w zale積o軼i od regionu okre郵ane by造 mianem ognik闚, 鈍ietlik闚 bagiennych, 鈍iczk闚 itp. Uwa瘸no je za pokutuj帷e po 鄉ierci dusze ludzi niegodziwych, zw豉szcza oszuka鎍zych geometr闚 i niesprawiedliwych w豉軼icieli ziemskich. Zazwyczaj uwa瘸no je za nieprzychylne ludziom, mog帷e wywie嗆 w璠rowc闚 na manowce. Niekiedy b喚dne ognie wi您ano tak瞠 z ukrytymi w ziemi skarbami – w tym wypadku mia造by by 鈍iat豉mi z latarni krasnoludk闚.
W rzeczywisto軼i zjawisko b喚dnych ognik闚 zwi您ane jest z samozap這nem gaz闚 (g堯wnie metanu) wydobywaj帷ych si z gnij帷ych szcz徠k闚 ro郵in i zwierz徠, lub te ze zjawiskiem bioluminescencji wyst瘼uj帷ym u owad闚 z rodziny 鈍ietlikowatych.

Bobo – nadprzyrodzona istota z polskiego folkloru, prawdopodobnie demon z wierze s這wia雟kich. Innymi nazwami tej istoty s: bobok (Wielkopolska, Ma這polska), babok, bebok (G鏎ny 奸御k).
W polskich wierzeniach ludowych bobo by ma陰, brzydk i z這郵iw istot, kt鏎 straszono dzieci w celu ich zdyscyplinowania. Wzmianka o bobie znajduje si w pochodz帷ej z pocz徠ku XVII wieku Peregrynacji dziadowskiej – wed逝g niej bobo mia bi dzieci i czyni w domu r騜ne szkody. Mo積a go by這 przeb豉ga ofiar z 篡wno軼i.

Boginka – w przedchrze軼ija雟kich wierzeniach S這wian demon 瞠雟ki b璠帷y personifikacj si przyrody, wrogi wobec ludzi. Boginki zamieszkiwa造 bagna, jeziora, rzeki, lasy i g鏎y. Boginkami mia造 stawa si kobiety zmar貫 przy porodzie, samob鎩czynie i morderczynie dzieci. Wyobra瘸no je sobie jako szkaradne kobiety o obwis造ch piersiach, du篡ch g這wach i krzywych nogach, b康 jako pi瘯ne m這de dziewczyny. Boginki napada造 na po這積ice, podmienia造 dzieci, p這szy造 konie przy wodopoju i byd這 na polu, niszczy造 sieci rybackie.
Z czasem poj璚ie boginki zosta這 zast徙ione zapo篡czonym terminem rusa趾a, zacz皻o te uto窺amia je z dziwo穎nami, topielicami b康 mamunami. Wed逝g teorii Henryka υwmia雟kiego by這 to spowodowane ewolucj archaicznego terminu, kt鏎y pierwotnie stanowi og鏊ne okre郵enie demon闚 瞠雟kich.

Bolla, znany r闚nie jako Bullar. Smok-w捫 z mit闚 ludzi Albanii. Po瞠ra ludzi. Najcz窷ciej w dzie 鈍. Grzegorza.

Bòrow Cotka – siostra Bòr闚ca, w kulturze kaszubskiej broni le郾ych zwierz徠, ptak闚 i dobrych ludzi. Dobrotliwy duch bor闚 i las闚, daj帷y rodzicom upominki dla dzieci. Wyst瘼uje w postaci staruszki ubranej w br您owe odzienie, przewi您anej zielonym pasem z igliwia, w wianku z szyszek na g這wie i lask do podpierania w r瘯u.

Bòr闚c, kaszubski duch bor闚, opiekun runa le郾ego, nieprzejednany wr鏬 k逝sownik闚 i my郵iwych. Nigdy nie wyrz康za krzywdy dzieciom, lecz jest ich mile widzianym pomocnikiem w zbieraniu grzyb闚 i innych owoc闚 le郾ych. Je郵i jakie dziecko zab陰dzi w lesie, Bòr闚c wska瞠 mu drog. Wyst瘼uje w postaci staruszka z d逝g, siw brod; jest niskiego wzrostu, ale kr瘼ej budowy; smutny, ale z jego oczu bije mi這嗆 i dobrotliwo嗆. Przypomina troch krasnoludka. Inaczej przedstawia si my郵iwym i k逝sownikom - wtedy przypomina olbrzyma z czarn, d逝g brod.

Bo磨cz – w wierzeniach S這wian po逝dniowych istota symbolizuj帷a nowy rok, wiosn i m這do嗆. Pojawia si w zwyczajach bo穎narodzeniowych w towarzystwie z這torogiego jelenia i 鈍ini, jako przeciwstawie雟two Badnjaka.
W j瞛ykach S這wian po逝dniowych s這wo zosta這 przeniesione na wsp馧czesn nazw Bo瞠go Narodzenia, np. serbskie Божић, chorwackie Bo養.
Posta Bo磨cza jest prawdopodobnie echem kultu Swaro篡ca.

Brodarica, brodawica – serbsko-chorwacki i bu貪arski demon s這wia雟ki; rodzaj wi.
Posiada豉 kobiec posta, zamieszkiwa豉 zbiorniki wodne – g堯wnie brody i p造cizny. Strzeg豉 te miejsca przed cz這wiekiem.

Brzeginia lub brzeginka – w mitologii s這wia雟kiej pierwotnie demon 瞠雟ki zamieszkuj帷y brzegi zbiornik闚 wodnych i g鏎y oraz strzeg帷y ukrytych pod ziemi skarb闚.
W p騧niejszym okresie brzeginie zosta造 uto窺amione z rusa趾ami.

Busi-Urt, to duch zb騜 z wierze ugrofi雟kich. Je瞠li te duchy zamieszkuj jedno z okolicznych gospodarstw, mo積a by pewnym wysokich plon闚.

Czujna i rozwa積a Matka Wrona ze starych opowie軼i, kt鏎e zazwyczaj opowiadano dzieciom Europy Wschodniej, to przyk豉d matki, kt鏎a dba o swoje dzieci. Za pomoc przypowie軼i o wyimaginowanych postaciach lub zwierz皻ach uczono prawid這wego post瘼owania i szlachetnych wybor闚. Matka Wrona uczy swoje dzieci post瘼owania w鈔鏚 ludzi, wie, kiedy s na tyle m康re i ostro積e, aby mog造 opu軼i gniazdo.

Cha造 lub a造 – w mitologii S這wian ba趾a雟kch demoniczne duchy powietrzne. Wyobra瘸no je sobie jako uskrzydlone w篹e niszcz帷e uprawy, mieszkaj帷e w ciemnych burzowych chmurach. Mog造 przybiera te posta ptak闚, zwierz徠 b康 ludzi i tylko cz這wiek o sze軼iu palcach m鏬 je pozna. Kiedy walczy造 mi璠zy sob o terytorium, obrzuca造 si lodem, powoduj帷 burz z gradem. Krwawa barwa s這鎍a lub ksi篹yca by豉 spowodowana k御aniem ich przez Cha造, a skrzyd豉mi powodowa造 za熤ienia tych obiekt闚. Ich taniec powoduje wichury. Prawdopodobnie jest to lokalna nazwa og鏊nos這wia雟kich 禦ij闚, podobnie jak A盥acha.

Chudo-Yudo, zwie膨tko domowe i dziecko Baby Jagi. By smokiem wielog這wym, zia ogniem i do sp馧ki z Bab Jag mia w豉dz nad Wod 砰cia i 妃ierci.

Cioty (z這te baby, wr騜ki, czarownice) – kobiety zajmuj帷e si u niekt鏎ych plemion s這wia雟kich magi. Jak wi瘯szo嗆 informacji dotycz帷ych wierze s這wia雟kich informacje na ich temat przetrwa造 w tradycji ustnej i zosta造 spisane du穎 p騧niej, tak wi璚 informacje nie s stuprocentowo pewne. Kobiety, kt鏎e nie posiada造 magicznych mocy, ale posiada造 rozleg陰 wiedz, nazywano wied幟ami.
Lokalnie, na obszarze Wielkopolski, mianem ciot (lub ciotek, ciotuchen) okre郵ano z這郵iwe demony 瞠雟kie, po逝dnice lub zmory. „Ciot” w terminologii ludowej nazywano r闚nie zimnic, wzgl璠nie demona wywo逝j帷ego t chorob.

Czart – w przedchrze軼ija雟kich wierzeniach S這wian demon symbolizuj帷y zazwyczaj bli瞠j nieokre郵one z貫 moce.
Po chrystianizacji okre郵enie czart sta這 si synonimem s這wa diabe, za pierwotne znaczenie i funkcje czarta uleg造 zatarciu i s obecnie rekonstruowane na podstawie folkloru.
Zamieszkuje bagna, lasy i zbiorniki wodne, objawia si tak瞠 w wirach powietrznych, co da這 podstaw do wysuni璚ia teorii wed逝g kt鏎ej czart by upersonifikowaniem niszczycielskiej si造 wiatru. Czart zsy豉 na ludzi niepogod i choroby, a tak瞠 namawia do samob鎩stwa. M鏬 przyjmowa posta w篹a, psa, 鈍ini lub czarnego kota. W wierzeniach ludowych czart wyobra瘸ny jest jako chromy. W mitologii s這wia雟kiej czart prowadzi kiedy walk z kt鏎ym z bog闚, w trakcie kt鏎ej zosta zraniony w nog, lub te zosta zrzucony z nieba i spadaj帷 z豉ma nog. Inna wersja tego mitu m闚i o odgryzieniu czartowi ogona przez psa nas豉nego przez boga.
Etymologi s這wa wywodzono od okre郵enia "czarny" lub "czary", wskazywano te na podobie雟two do litewskiego kyr彋i, "z這軼i si". Inna mo磧iwo嗆 to zwi您ek ze s這wem "kr鏒ki", "skr鏂ony" (por.: ang. short, niem. kurz, 豉c. curtis), na co wskazuje te okre郵enie "kusy" stosowane niekiedy wobec diab豉. Imi pochodzi這by w tym wypadku od faktu, 瞠 czart mia jedn nog kr鏒sz.

Cmuk, 熤ok, 熤uk demon wyst瘼uj帷y w Wielkopolsce, "pami徠ka" z czas闚 poga雟kich. Opis i charakterystyka w wi瘯szo軼i nieustalone.

讜uch – wodny i bagienny demon s這wia雟ki wyst瘼uj帷y w podaniach Laskowiak闚 z okolic Tarnobrzega.
Gnu郾y demon zamieszkuj帷y zbiorniki wodne lub b璠帷y w ich s御iedztwie oraz bagna. Wygl康em przypomina ogromn 瘸b z niewielkimi okr庵造mi uszami. Mia kr鏒ki, nieco podkr璚ony, spiczasty ogon.
Siedzia zawsze w kuczki. Jego obecno嗆 zdradza造 dziwne odg這sy takie, jak „nag造 plusk wody czego niewidzialnego” lub silne zawirowania powietrza nad tafl wody, wzgl璠ne „zburzenia” oraz „szumienia” wody w jakim miejscu. 讜uch niech皻nie zbli瘸 si do ludzi. Straszy szczeg鏊nie leniwych i niech皻nych do pracy.

Da瘺鏬, Dad嬌鏬, Dab鏬 – b鏀two S這wian wschodnich. Cz瘰to okre郵any jako syn Swaroga. Wed逝g cz窷ci badaczy Swaro篡c i Dad嬌鏬 to jeden i ten sam b鏬, a r騜nica mia豉 wynika z regionalnych r騜nic kultu. Nie brak te opinii uto窺amiaj帷ych Dad嬌oga z samym Swarogiem, gdy w 廝鏚豉ch ruskich Dad嬌鏬 cz瘰to uto窺amiany jest ze s這鎍em, za w Powie軼i minionych lat w katalogu b鏀tw czczonych przez W這dzimierza Wielkiego widnieje Dad嬌鏬, a nie Swar鏬. Wed逝g ''S這wa o wyprawie Igora” z XII wieku, ksi捫皻a ruscy uwa瘸li si za "wnuk闚 Da瘺oga".
Dad嬌oga uwa瘸 si za b鏀two dostatku, na podstawie teonimu wywodzonego od dati-, "da". Drugi cz這n teonimu, bog, mo瞠 tutaj odnosi si nie do s這wa "b鏬", ale do bogactwa.
W p騧niejszym folklorze serbskim wyst瘼uje b璠帷y prawdopodobnie reminiscencj ruskiego b鏀twa Dab鏬, w豉dca ziemi i b鏬 z豉.
Wed逝g hipotezy R. Jakobsona przekszta販eniem Da瘺oga by這 wzmiankowane przez Helmolda po豉bskie b鏀two Podaga.

Damk, na Kaszubach duch milczenia i przygn瑿ienia (Mùczk).

Deceit, czarownik z w璕ierskich opowie軼i. Jego posta przywo造wana jest w wielu opowie軼iach, gdzie u篡wa magii, aby obr鏂i cz這wieka w kamie.

Dhampir, to nie鄉iertelna istota, b璠帷a potomstwem wampir闚, pocz皻a przez 鄉iertelnego cz這wieka i wampira. Skutkiem ubocznym, jest tendencja do polowania na wampiry. M闚i si, 瞠 Dhampir przez stulecia doskonali swoj wiedz o sposobach zabijania wampir闚.

Diabe趾i przynosz帷e nieszcz窷cie, chochliki. Ma貫, z這wieszcze duszki z Ukrainy. Strasz ludzi i przynosz im pecha. Potrafi nawet wskoczy za pechowcem do grobu, aby nie嗆 mu pecha r闚nie po 鄉ierci. Jest jedna opowie嗆 o cz這wieku, kt鏎ego do鈍iadcza los, przynosz帷 mu nieszcz窷cie za nieszcz窷ciem. Nigdy nie posiada du穎 pieni璠zy, w przeciwie雟twie do swojego starszego brata, kt鏎y by bardzo bogaty, ale mu nigdy nie pomaga. Pechowiec dowiedzia si, 瞠 przyczyn jego nieszcz窷cia s chochliki. Kiedy powedzia, 瞠 pope軟i samob鎩stwo, chochliki odpar造, 瞠 wskocz za nim do grobu, aby wy鄉iewa si z niego po 鄉ierci. Jego rodzina by豉 zdruzgotana. M篹czyzna zbudowa sobie w豉sn trumn i kiedy sko鎍zy, spyta, czy diabliki nie chia造by jej wypr鏏owa. Gdy wszystkie by造 w 鈔odku, cz這wiek zamkn掖 szczelnie pokryw i trumn zakopa. W rezultacie sta si bardzo szcz窷liwym i jego maj徠ek znacznie wzr鏀. Nied逝go potem, sta si bogatszy od brata. Jego brat by bardzo zazdrosny, znalaz trumn z chochlikami, uwolni je i kaza im unieszcz窷liwia swego brata. Chochliki jednak by造 znudzone dr璚zeniem jego biednego brata i postanowi造 podr璚zy bogatego, a je瞠li to mo磧iwe, doprowadzi go do n璠zy. Kiedy m這dszy z braci dowiedzia si o nieszcz窷ciu i n璠zy starszego, przyszed mu z pomoc. Tego chochliki 軼ierpie ju nie mog造 i zostawi造 braci w spokoju. Oczywi軼ie, 篡li d逝go i szcz窷liwie.

Div-豉godny i pomocny ptak wschodnioeuropejskich mit闚. Pomaga bohaterowi o imieniu Igor, lec帷 z wyprzedzeniem, aby sprawdzi, czy nic mu nie grozi. Pomaga r闚nie Igorowi znale潭 drog do miejsca gdzie s jego wrogowie, aby m鏬 z nimi walczy.

Dobrochoczy – w wierzeniach S這wian wschodnich dobra istota demoniczna zamieszkuj帷a lasy. Opiekowa si pokrzywdzonymi oraz kara nieuczciwych, zsy豉j帷 na nich dotkliwe choroby. Przeb豉ga go mo積a by這 zawini皻 w czyste p堯tno ofiar z chleba i soli. Dobrochoczy upodabnia si najcz窷ciej do drzew, tak by osoby postronne nie mog造 go rozpozna w g瘰twinie le郾ej.

Dola – w mitologii s這wia雟kiej personifikacja losu i przeznaczenia, duch opieku鎍zy sprawuj帷y piecz nad domem, dobytkiem i potomstwem, zapewniaj帷y szcz窷cie i powodzenie. By豉 darem bog闚, si陰 dan przez nich cz這wiekowi do pokonywania trudno軼i 篡ciowych.
Zawi您anie doli nast瘼owa這 w chwili narodzin i towarzyszy豉 ona cz這wiekowi a do 鄉ierci, w znacznym stopniu determinuj帷 jego 篡cie i osobowo嗆. Ka盥y mia swoj indywidualn dol, chocia mo積a by這 dziedziczy j po ojcu (przy czym jednak rodzeni bracia mieli r騜ne dole).
Dola by豉 niewidoczna, czasem mog豉 si jednak objawi pod postaci kobiety lub m篹czyzny, a tak瞠 psa, kota lub myszy. 砰czliwo嗆 Doli zapewnia豉 powodzenie w 篡ciu. Mog豉 nawet czuwa nad cz這wiekiem niedba造m i rozrzutnym, a z drugiej strony rujnowa cz這wieka ostro積ego i zapobiegliwego. Przypuszczalnie obok Doli wyst瘼owa tak瞠 jej negatywny wariant (poj璚ie niedoli). Przychylno嗆 Doli (odwr鏂enie jej kierunku w przypadku niedoli) mo積a by這 zapewni sobie ofiarn wieczerz.

Domowik, Domownik, Domovik, znany te jako Domovoi, Majahaldas, Majasgars.
Duchy domowe w s這wia雟kiej tradycji. Lubi przebywa w jednym gospodarstwie, wykonuj wszystkie prace w okolicy domu z kt鏎ego dostaj zap豉t w postaci spodka mleka i kawa趾a chleba. S bardzo przyjazne i pomocne, ale je郵i je rozgniewa, rozpoczn swoje psoty, takie jak: chowanie drobnych rzeczy, brudzenie czystych ubra itp. figle.
Je郵i je rozw軼ieczy, mszcz si okrutnie na domowniku, kt鏎y na zemst zas逝篡. Siadaj na twarzy ofierze, podczas gdy ona 酥i i potrafi w ten spos鏏 zadusi na 鄉ier.
Wr騜 rych貫 wesele, je瞠li by造 widywane jak graj na grzebieniu. Je瞠li si k堯c mi璠zy sob, wp造wa to r闚nie na atmosfer w domu.

Domowiczka, Domovichka, Domovicka. 皋na Domowika. Maj cia這 kobiety i dzi鏏, oraz nogi kurczaka. Przebywaj tylko w takim domu, w kt鏎ym 穎na w豉軼iciela jest 豉godna.
Niegrzeczne dzieci 豉skocze podczas snu.

Drake wschodnioeuropejski, dziwny humanoidalny stw鏎 z g這w i stopami smoka. Je寮zi na du篡m koniu, mieszka w luksusowym pa豉cu i ma ludzk 穎n. Swoich go軼i po瞠ra, chyba, 瞠 mog okaza si jego krewnymi...

Drekavac, znany te jako 'Yeller'. Bestia poluj帷a na terenie Europy 鈔odkowo-wschodniej. 砰wi si pasz dla zwierz徠. Niekt鏎zy m闚ili, 瞠 jest to duch nieochrzczonego dziecka, inni, 瞠 mitycznym ptakiem z pyskiem psa i nogami kangura.

Durt-Urt to dusze ziaren zb騜 w mitologii Europy wschodniej. Mieszka造 w dziedzinach, inaczej na polach uprawnych i chroni造 ziarna od krzywd.

Dworowy – w wierzeniach s這wia雟kich duch opieku鎍zy obej軼ia. Opiekowa si stajniami, chlewami, oborami, sadami, pasiekami, kurnikami, ku幡iami oraz przydomowymi ogr鏚kami. Patronowa tak瞠 pracom w polu.
Tak jak inne opieku鎍ze duchy domowe ma posta ubranego po ch這psku ma貫go dziadka z d逝g brod, wyr騜nia造 go jednak r騜nokolorowe w這sy. Przybiera tak瞠 posta w篹a z koguci g這w. Dworowy zamieszkiwa w oborze lub chlewie i nieustannie krz徠a si w pobli簑 domostwa.
Dworowy lubi by obdarowywany 鈍iecide趾ami, chlebem i owcz we軟. Nie znosi zwierz徠 o bia貫j sier軼i i sprowadza na nie choroby.

Dvorovoi, jeden z duch闚 gospodarskich z teren闚 Rosji. Mieszka w szopie lub stajni u wybranego gospodarza. Dogl康a zwierz徠 gospodarskich, wita nowo przyby貫 zwierz皻a i t逝maczy im zasady tam panuj帷e. Nie toleruje zwierz徠 o bia造m umaszczeniu, z wyj徠kiem kurcz徠.

Dydko, didko, ditko, dytko, dydo – nadprzyrodzona istota z polskiego folkloru, pierwotnie demon z wierze s這wia雟kich, p騧niej zdegradowany do roli straszyd豉.
Posta dydka wywodzi si od znanego na Rusi demona opieku鎍zego domu (por. domowik), po chrystianizacji zdegradowanego do roli diab豉, zw豉szcza le郾ego[1], ostatecznie za do roli nocnego straszyd豉, kt鏎ym straszono dzieci (por. bobo).
Dydka wyobra瘸no sobie jako niezgrabn posta z wielk g這w, zazwyczaj na s這mianych nogach podobnych do paj璚zych odn騜y. Wed逝g p騧niejszych wierze dydko mia si pokazywa w zwierciadle pannom sp璠zaj帷ym za du穎 czasu przed lustrem.

Dziewanna – bogini s這wia雟ka z panteonu D逝goszowego, uto窺amiana przez D逝gosza z rzymsk Dian, wymieniona wsp鏊ne z Marzann.
Dziewanna powsta豉 prawdopodobnie w wyniku zdublowania przez D逝gosza postaci Marzanny i w opozycji do niej, jako bogini zwi您ana z 篡ciem i ro郵inno軼i, w oparciu o ro郵in o tej nazwie lub s這wo "dziewczyna". Jako ewentualne 郵ady istnienia kultu Dziewanny podawano np. zwyczaj przystrajania lalki podczas obrz璠u maika czy znany na Podlasiu zwyczaj oprowadzania przystrojonej w kolorowe szaty i kwiaty dziewczyny zwanej Kr鏊ewn. Niewykluczone, 瞠 Dziewanna i Marzanna mog造 by dwoma obliczami jednej bogini, pani 篡cia i 鄉ierci zarazem; wskazywa mog na to podobne analogie w innych indoeuropejskich wierzeniach (jak Kora-Persefona czy dwa oblicza Hel), jednak brak danych 廝鏚這wych uniemo磧iwia wyci庵anie takich wniosk闚.

Dziwo穎na – demon z wierze dawnych S這wian. Dziwo穎ny wyobra瘸ne by造 jako szkaradne, garbate kobiety, o d逝gich spl徠anych w這sach i z d逝gimi piersiami, kt鏎ymi pra造 bielizn. Mieszka造 w osypiskach skalnych, pieczarach g鏎skich lub w jeziorach.
Wierzono, 瞠 porywaj dzieci z ko造sek, podmieniaj帷 je na w豉sne, brzydkie. Sposobem na odzyskanie dziecka by這 porzucenie podmie鎍a. Dziwo穎na, tkni皻a p豉czem w豉snego dziecka, wraca豉 po nie, oddaj帷 porwane.

Gadzin, kaszubski z造 duch przybieraj帷y posta w篹a, kt鏎y wysysa krowom mleko; czai si w domach, oborach i zagrodach.

Gardunitis. Bo瞠k maj帷y opiek nad jagni皻ami. Nazw t逝maczy si jako: str騜 jagni徠.

Ghovt. Rodzaj diab豉. Jest taka historia, w kt鏎ej siostra syreny zwana Koknas przekszta販a si w jednego z nich.

Giwoitis, duch, kt鏎y ma form olbrzymiego jaszczura. W ofierze s豉da mu si mleko i napoje.

Gosk, duch domowy, opiekun ludzi go軼innych i go軼i. Kaszuby.

Gorynik, Gorynich, to imiona rosyjskich smok闚.

Goryninka. Czarodziejka z rosyjskich legend. Kobieta wojownik, kt鏎a ubiera si jak me盧zyzna i jest widywana na stepach Rosji. Walczy豉 z Dobrynem Nikityczem, bohaterem rosyjskich opowie軼i.
Wed逝g niekt鏎ych, Goryninka to czarownica Baba Jaga.

Goryszcze – dwunastog這wy smok. Opisywany w rosyjskich, epickich opowie軼iach o Dobrynie Nikityczu, kt鏎y zosta wys豉ny, aby zniszczy besti.

Grzenia, kaszubski dobrotliwy duch snu, opiekun marze sennych i sprawca proroczych sn闚.

Gumiennik lub owinnik – w wierzeniach s這wia雟kich demon zamieszkuj帷y gumno i opiekuj帷y si sk豉dowanym w nim zbo瞠m. Mia wygl康 ma貫go dziadka z d逝gimi w這sami, brod i w御ami. Umia szczeka jak pies i zamienia si w kota.
Gumiennik mia bardzo zmienn natur. Strzeg zbo瘸 w gumnie przed ogniem, z這dziejami i szkodnikami, jednak 豉two by這 go obrazi, m.in. lekcewa膨c go lub m堯c帷 zbo瞠 podczas silnego wiatru lub w dzie 鈍i徠eczny. Trudno by這 go w闚czas przeb豉ga. Rozgniewany gumiennik zanieczyszcza zbo瞠 lub podk豉da pod nie ogie.
Gumiennikowi nale瘸這 odda pierwsze przyrz康zone z ziaren danie w roku.

Haberman, ksi捫 i czarodziej. Potrzebowa drewna na opa. Ch這p znalaz drewno i zgodzi si je odst徙i za darmo. Haberman odwdzi璚zy si, doprowadzaj帷 do 郵ubu ch這pa i kr鏊ewskiej c鏎ki.

Heretnik – na kaszubach, z造 duch, sprawca wszelkich pokus, namawia do odst徙ienia od ojczystej wiary i mowy.

Hermes, r闚nie kaszubski duch jadu i trucizny. 砰je i dzia豉 w przyrodzie. Jest opiekunem mi璠zy innymi jadowitych w瞛y, pszcz馧 i trzmieli, os, komar闚 i mr闚ek.

Houri. Og鏊na nazwa nimf z mit闚 Europy wschodniej.
Houri – Pari. Nimfa z raju lub nimfa wodna.

Jab這, kaszubski z造 duch sad闚, kusi do jab貫k, owoc闚. Jest duchem ni窺zej rangi i wspomaga Pòkuse.

Jaros豉wka, Jaroslavna. Czarodziejka, kt鏎a u篡wa豉 swojej magicznej mocy, aby chroni swojego m篹a Igora przed niebezpiecze雟twem.

Jaroszek – demon polny wyst瘼uj帷y na 奸御ku.
Jaroszek pokazuje si na b這tnistych polach mami帷 ludzi pod postaci kuropatwy, ba瘸nta lub zaj帷a. Pr鏏a z豉pania jaroszka mo瞠 si sko鎍zy utoni璚iem w b這cie, ale je郵i uda si go z豉pa, wtenczas przeobra瘸 si on w demona domowego, kt鏎y staje si pomocnikiem w sprawach domowych.

Jary這, Jary豉, Jaruna – domniemane b鏀two s這wia雟kie, wyst瘼uj帷e w folklorze S這wian wschodnich i po逝dniowych, gdzie uto窺amiany by ze 鈍. Jerzym. Wed逝g innej koncepcji imi b鏀twa sugeruje jego mo磧iwy zwi您ek z zachodnios這wia雟kim Jarowitem.
Jary這 jest bogiem p這dno軼i, zwiastuj帷ym wiosn. Przedstawianym by jako bosy m這dzieniec (lub rzadziej dziewczyna), w bia貫j szacie, na bia造m koniu, z wiankiem na g這wie. Atrybutami b鏀twa s bazie lub snop zbo瘸 w jednej r璚e, a w drugiej g這wa ludzka. Dosy cz瘰to wyst瘼uje motyw zast徙ienia, wraz z nadchodz帷 wiosn, "starego" Jary喚 przez Jary喚 "m這dego".
安i皻o Jary造 27 kwietnia obchodzono jeszcze w po這wie XIX wieku na Bia這rusi.
Pogrzeby Jary造 urz康zano w ostatnich dniach czerwca, po 鈍i璚ie Sob鏒ek, i chowano uroczy軼ie w grobie.

Jednooki. Istota z opowie軼i i mit闚 rosyjskich. Jest jednym z dw鏂h s逝膨cych Tr帳y Powietrznej. Drugi nazywa si Lame. Obaj posiadali moce magiczne, kt鏎ych u篡li, aby pom鏂 Iwanowi Beljaninowiczowi dosta si do domu, po tym, jak Iwan pokona Tr帳 Powietrzn. Jednooki u篡 te swoich magicznych mocy, aby wykona prace zlecone przez Elena Sprawiedliwego i dzi瘯i temu odkry zdrad dw鏂h braci Iwana.

Jesza, Jessa – w kronice Jana D逝gosza s這wia雟ki b鏬, uto窺amiany przeze z rzymskim Jowiszem.
Samo s這wo jesza znaczy這 w j瞛yku cerkiewnym "oby", co wykaza Aleksander Brckner. Prawdopodobnie D逝gosz zas造szawszy ten archaizm w jakiej ludowej pie郾i uzna to za imi boga, b康 opar si na postanowieniach XV-wiecznych synod闚 zawieraj帷ych takie wezwania do duchowie雟twa jak: Zabraniajcie r闚nie klaska i 酥iew闚, w kt鏎ych wzywa si imiona bo磬闚: ζdo, Ileli, Jasza, Tyja. R闚nie nieznany kaznodzieja z pocz徠ku XV wieku zapisa: I tak Polacy jeszcze teraz ko這 Zielonych 安i徠 czcz bo磬闚 Alado, Gardzyna, Jesse, a r瘯opis jednej z legend o 鈍. Wojciechu zawiera na marginesie glos o tre軼i Bo磬i Polak闚 by造 te: Alado Agyessze.

Kala, to nazwa powoduj帷ego choroby, z貫go ducha z wierze ludu Kroyak, zamieszkuj帷ego p馧wysep Kamczatka. Duch pojawia si w postaci ludzi ze szpiczast g這w, jako pies, lub inne zwierz z ludzk g這w,
Przebywaj w 鈍iecie podziemia, albo w odludnych lasach tundry. Nienawidz ludzi i zasadzaj si na nich podzczas polowa na renifery. Kalau potrafi zadawa choroby na wiele sposob闚. Bij swoj ofiar po g這wie ci篹kim przedmiotem, powoduj帷 w ten spos鏏 b鏊e g這wy. Innym sposobem, jest dmuchanie ofierze w twarz w celu spowodowania choroby p逝c, lub zaburze oddychania. Mog r闚nie gry潭 ods這ni皻e cz窷ci cia豉 ( najcz窷ciej ko鎍zyny ), powoduj帷 bolesne rany, lub obrz瘯.
Kiedy Kalau by造 widzialne, teraz ju nie, co czyni je bardziej niebezpiecznymi i trudniejszymi do unikni璚ia. S r闚nie pot篹ne Kala, znane ze spo篡wania ludzkiego mi瘰a.
Kala potrafi r闚nie zaw豉dn望 cia貫m ludzkim. W tym celu wysysa dusz i wysy豉 j do nieba, z k康 nie b璠zie mia豉 ochoty powr鏂i, a wtedy ju bez przeszk鏚 mo瞠 u篡wa cia豉 do swoich cel闚.
Dobrymi Kalau, s stra積icy szaman闚.
W wierzeniach Kroyak, 鈍iat Kalau jest pierwszym z dw鏂h 鈍iat闚 podziemnych. Drugi to Ennanenak, kt鏎y jest uwa瘸ny za krain 鄉ierci. 安iaty g鏎ne, to najwy窺zy – Kraina Istoty Najwy窺zej, oraz 鈍iat zamieszkany przez ludzi – ob這ki, zwany Yahalanu.

Kamy, to z這穎na z nadprzyrodzonych istot armia z mit闚 Rosji. Armia ta walczy豉 z lud幟i Bogatyr. Kam u篡wa postaci cz這wieka, ale posiada szczeg鏊n mo磧iwo嗆 mno瞠nia si, nawet w chwili 鄉ierci. To sprawia這, 瞠 by造 bardzo trydne do zabicia, co w konsekwencji doprowadzi這 do pokonania armii Bogatyr. Zwyci瘰kie hordy walczy造 do momentu, a pozosta tylko jeden wojownik zdolny do walki. Jego 篡cie zosta這 oszcz璠zone i pozwolono mu uciec w g鏎y.

Kaukai. By造 to duchy z mit闚 這tewskich. Zaliczano je do duch闚 ni窺zego poziomu i by造 rz康zone przez Puskaitis – boga ze staro篡tnych las闚.

Kaukus, to klasyczny, litewski smok z ognistym ogonem. Na Litwie, w starych wierzeniach, smok staje si cz窷ci rodziny i wspomaga j, przynosz帷 jej szcz窷cie i znalezione skarby.

Khoziaik Lesa. Duch puszczy w postaci staruszki. Jej nazwa t逝maczy si jako ' Pani Lasu '. Niekt騜y wierzyli, 瞠 jest to s造nna Baba Jaga, ale prawdopodobnie chodzi o oddzielnego ducha puszczy.

Kierpiczus i Syleniczus. Bo磬owie i nieroz陰czni towarzysze, maj帷y piecz nad budownictwem. Pierwszy z nich rz康zi tym, co z materia堯w kopalnych pochodzi, drugi nad ro郵innymi opiek trzyma. Nazwa Kierpiczus wskazuje na rosyjskie pochodzenie od Kirpicz/кирпич – ceg豉. Syleniczus, pochodzi od litewskiego ( w mowie pruskich litwin闚 ) Sylla – las, Syllenas – cie郵a.

Kikimora, wr騜ka domowa. U篡waj postaci kobiecej. Pojawiaj si jako zwyk豉 kobieta, b康 m這da, chuda dziewczyna z ma陰 g這w. Pomagaj w pracach domowych i pasterstwie byd豉. To w豉郾ie ona jest odpowiedzialna za nocne prace przy k康zieli bez wiedzy domownik闚. Je瞠li kto by j przy tej pracy zobaczy, mia wkr鏒ce umrze. Kikimora bywa z這郵iwa dla niegrzecznych domownik闚, 豉skocz帷 ich w nocy i niepozwalaj帷 im zasn望 swoim gwizdaniem. Aby j uspokoi, wystarczy umy garnki w wywarze z paproci.
Kikimora, sziszimora – w wierzeniach s這wia雟kich szkodliwy duch domowy.
Kikimora, uwa瘸na niekiedy za 穎n Domowego/Domovika, przybiera豉 posta male鎥iej kobiety, cho potrafi豉 tak瞠 sta si niewidzialna. By豉 wroga wobec m篹czyzn, po nocach budzi豉 niemowl皻a, pl徠a豉 prz璠z, czasami szkodzi豉 tak瞠 zwierz皻om domowym, zw豉szcza za kurom. Sama jednak bardzo ch皻nie prz璠豉 i dzierga豉 koronki, przy czym furkot jej wrzeciona uznawano za z造 znak.

K這buk, ko豚uk – w wierzeniach s這wia雟kich demon opiekuj帷y si dobytkiem i ogniskiem domowym. Uto窺amiany z dusz martwego p這du. Przybiera najcz窷ciej posta zmok貫j kury, a tak瞠 kaczki, g瘰i, sroki, wrony, kota, a nawet cz這wieka.
K這buka mo積a by這 sprowadzi do domu kusz帷 go jedzeniem lub przygarniaj帷 kurczaka. Mo積a tak瞠 by這 go sobie "wyhodowa", zakopuj帷 pod progiem domu poroniony p堯d, kt鏎y po siedmiu dniach (wed逝g innych poda miesi帷ach lub latach) zamienia si w k這buka.
K這buk dba o pomno瞠nie maj徠ku swojego gospodarza. Czyni to jednak okradaj帷 s御iad闚.

Korgorusze (Коргоруши) lub kolowiersze (коловерши) – w wierzeniach S這wian wschodnich duszki b璠帷e pomocnikami domowika.
Gospodarzowi domu, w kt鏎ym mieszka造, mog造 przysporzy bogactwa lub sprz皻闚 ukradzionych z innych domostw. Uwa瘸no, i pojawiaj si pod postaci kot闚.

Kostroma – w wierzeniach S這wian wschodnich personifikacja wiosny i p這dno軼i, prawdopodobnie echo umieraj帷ej i zmartwychwstaj帷ej bogini reguluj帷ej cykl wegetacyjny.
Na Rusi obchodzono obrz璠 prowadzenia wiosny, podczas kt鏎ego Kostrom symbolizowa豉 prowadz帷a poch鏚 kobieta w bia造ch szatach i d瑿ow ga陰zk w d這ni.
Wraz z nadej軼iem lata organizowano tzw. pogrzeb Kostromy. W uroczystym pochodzie odnoszono w闚czas na brzeg wody wielk s這mian kuk喚 w ubraniu. Tam j grzebano, palono lub rozrywano na strz瘼y, czemu towarzyszy p豉cz lub 鄉iech uczestnik闚. Obrz璠 ten mia na celu zapewnienie urodzaju podczas 積iw.

Kostrubonko (od ukr. Коструб, Kostrub "niechluj, flejtuch") – w ludowych wierzeniach ukrai雟kich m瘰ka kuk豉 z wyra幡ie zaznaczonymi cechami p販iowymi, kt鏎a personifikowa豉 p這dno嗆.
Rytualny pogrzeb Kostrubonki symbolizowa koniec zimy i nadchodz帷 wiosn. Taka ukrai雟ka, m瘰ka Marzanna...

Kr鏊 Las闚. Z這郵iwy duch z czarodziejskiego kr鏊estwa. Jest wrogiem Kr鏊a W鏚.
Historia opowiada o tym, jak 瞠雟ki duch wody o imieniu Lusaghen, napotka豉 nieszcz窷liwego cz這wieka przy studni. Spotyka豉 si z nim cz瘰to i stwierdzi豉, 瞠 jest w nim zakochana. Powiedzia豉 mu wi璚, 瞠 chce wyj嗆 za niego, ale musi on poprosi o zgod jej ojca. Biedny cz這wiek nie m鏬 uwierzy w豉snym uszom. Lusaghen powiedzia豉, 瞠 do wieczora jego dom zostanie zamieniony we wspania造, pe貫n przepychu pa豉c, gdzie odb璠zie si wielkie przyj璚ie. Spotka tam jej ojca, kt鏎y jest Kr鏊em W鏚.
Kr鏊 W鏚 powiedzia mu, 瞠 ma tylko jeden warunek:
-cz這wiek musi znale潭 i odzyska ubranie nale膨ce do Kr鏊a W鏚, a kt鏎e to zosta這 skradzione przez Kr鏊a Las闚.
Na wypraw cz這wiek zosta dobrze i bogato wyposarzony. Opowie嗆 wspomina o wspania造m koniu, pi瘯nym siodle i lejcach zdobionych per豉mi i z這tem. Dosta r闚nie pomocn rad, aby wje盥瘸j帷 do Zaczarowanego Lasu nie ogl康a si za siebie, bo zginie.
Kiedy jecha le郾ymi 軼ie磬ami, wsz璠zie by這 podejrzanie cicho. Nagle us造sza szum i doby miecza, aby w por stawi odp鏎. Nasz bohater zosta napadni皻y przez drzewa, kt鏎e zosta造 powo豉ne do 篡cia przez Kr鏊a Lasu. Walka z drzewami nie trwa豉 d逝go i m鏬 wreszcie odszuka swojego wroga, kt鏎ego pokona w walce i odebra mu kr鏊ewskie stroje.
Zwr鏂i skradzione ubrania Kr鏊owi W鏚 i po郵ubi Lusagen.

Kobieta ζb璠, to czarodziejka z opowie軼i tatarskich. Mia豉 magiczne moce i toczy豉 nieko鎍z帷 si walk z bohaterem Kartaga. Podczas jednej z potyczek, jego dwa konie spad造 do rzeki, gdzie pod kamieniem odkry造 ukryt czarn skrzyni, a w niej z這t szkatu喚. Kiedy konie wr鏂i造 do walki, jeden z nich imieniem ζciaty/пегий otworzy szkatu趾, z kt鏎ej ulecia這 siedem ptak闚. Ka盥y ptak zawiera jedn z siedmiu dusz Kobiety ζb璠zia. Kartaga zacz掖 zabija te ptaki i kiedy ostatni zosta zg豉dzony, Kobieta ζb璠 ostatecznie umar豉.

Koerakoonlased. Istota podw鎩na, kt鏎ej natura jest dzielona pomi璠zy natur ludzk, a natur zwierz璚, a dok豉dniej – wilka. Ma tylko jedno oko na 鈔odku czo豉. Zamieszkuje p馧nocne pustkowia υtwy. Niekt鏎zy twierdz, 瞠 ma cia這 cz這wieka, ale z g這w psa.

Kohma. Bo瞠k ob瘸rstwa przy biesiadach. Polecano mu si, b璠帷 w zamiarze upicia si, bo, jak s康zono, by odpowiedzia軟y za duszenie pijanych. Jego imi podobne do 豉ci雟kiego Comus, lecz nieco delkatniejszy mia urz康. Pochodzi z wierze 這tewskich.

Korka – Murt, duch domowy z wierze ludu Votyak/Wotjak. Jego nazwa oznacza: - cz這wiek z domu, domownik. Przybywaj do ka盥ego gospodarstwa domowego, aby sta si cz窷ci rodziny. Wykonuj prace w domu i gospodarstwie. Tradycyjnie panuje przekonanie, 瞠 wykonuj ci篹kie i niebezpieczne prace.

Koshei, Koszej,Kosiej. Koshei Nie鄉iertelny, jest istot z rosyjskiej legendy. Niekt鏎zy uwa瘸j go za smoka, inni za cz這wieka, poniewa nie ma szczeg馧owego opisu jego postaci. Istnieje wiele odmian jego imienia, ale prawdopodobnie wszystkie pochodz od s這wa 'ko軼i' ( ros.кошачий ). Je瞠li tak jest, mo積a przypuszcza, 瞠 mia 'szkieletowaty' wygl康.
Koshei zosta nie鄉iertelnym, poniewa zachowa swoj dusz poza cia貫m. Sta這 si to, jak g這si legenda, poniewa jego dusza by豉 w jajku lub igle, kt鏎e by這 w kaczce, kt鏎a by豉 zaszyta w kr鏊iku. Wszystkie trzy zosta造 pochowane pod drzewem w lesie na bezludnej wyspie. Aby zabi Koshei, trzeba by這 dosta ig喚 i wbi j w kaczk lub kr鏊ika, znale潭 jajko je rozbi. W innej wersji, aby go zabi, jajko nale篡 rozbi na jego g這wie.
Kiedy Koshei porwa ksi篹niczk Vasiliss, bohater Bu豉t uda si w pogo by j ratowa. Po drodze znalaz sekretne informacje o miejscu, gdzie jest drzewo, pod kt鏎ym zakopano jego dusz. Znalaz drzewo, odkopa kr鏊ika, kt鏎ego rozerwa, aby dosta si do kaczki. Doby miecza i zacz掖 j ci望 na plastry, aby znale潭 jajko. Z jajkiem w d這ni, Bu豉t wyruszy do legowiska Koshei'a. Podczas walki z besti, rozbi mu jajko na g這wie, niszcz帷 mu dusz. Koshei zarycza w agonii i wyzion掖 ducha na miejscu.

Kozio zwany Knudem, jest duchem pola, kt鏎y 篡je w鈔鏚 gospodarstw i straszy dzieci, oraz czepia si tych, kt鏎zy nie pracuj. Rolnicy wi璚 ci篹ko pracuj, aby nie by z豉panym przez Knuda.
W Czechach, podczas uroczysto軼i na cze嗆 Wiosny, wybiera si najlepiej przebranego cz這wieka za Koz豉 Knudo ( rogi i przebranie ze s這my ), kt鏎y otrzymuje op豉t za ta鎍zenie z kobietami podczas miejscowej zabawy.
We Francji, 篡we kozy ubiera si we wst捫ki i kwiaty, nast瘼nie wypuszcza na spacer po polach. Po zbiorach kozy s zabijane, a mi瘰o i sk鏎y otrzymuje rolnik, na kt鏎ego polach by造 trzymane. Z mi瘰a wyrabia si smakowite pieczenie dla miejscowych rolnik闚, kt鏎e s dzielone pomi璠zy nich wszystkich.

Krasnoludek, krasnal, skrzat – przyjazna ludziom istota pojawiaj帷a si cz瘰to w literaturze polskiej i zagranicznej, szczeg鏊nie w ba郾iach. Krasnoludki wygl康em przypominaj ma造ch ludzi. Przewa積ie s przedstawiane w szpiczastych czerwonych czapeczkach, od koloru kt鏎ych pochodzi ich polska nazwa. Wyst瘼uj zar闚no w ba郾iowej tradycji polskiej, jak i innych narod闚 europejskich.

Kremara. S這wia雟ki duch mieszkaj帷y w 鈍iniach. W takiej postaci dogl康a dobrostanu 鈍i na farmach. Zadowala si piwem, kt鏎e rolnik pozostawia mu przy piecu. Kremara, to brat ducha Kurwajczyna.

Kresnik, Kresznik, Kre郾ik. Jest s這we雟kim i chorwackim 這wc wampir闚, podobnie jak wspomniany Dhampir.
S szamanami, kt鏎ych duch w璠ruje po 鈍iecie w postaci zwierz璚ia. Kiedy s這鎍e zachodzi i zapada ciemno嗆, duch Kresnik staje si bia造m zwierz璚iem, g堯wnie 鈍ini, wo貫m lub krow.
Te pozacielesne podr騜e to po to, aby znale踵 i pokona z貫go Kudlaka. Kudlak, to te szamani, tyle, 瞠 幢i. Duch Kudlak, w nocy zamienia si w czarne zwierz lub wiko豉ka.
M闚i si, 瞠 ka盥a rodzina ma jednego Kresnika i jednego Kudlaka. Pokonuj帷 Kudlaka, Kresnik
obdarza szcz窷ciem i zdrowiem, oraz dba o obfite zbiory.
Uwa瘸 si, 瞠 Kresnik pochodzi ze starej tradycji ustnej, wed逝g kt鏎ej poga雟ki b鏬 Perun by uwik豉ny w odwieczn walk z Weles'em, z這wrogim w篹em z za鈍iat闚. Kresnik uczy si magii od wr騜ek Vile, kt鏎e maj lecznicze moce, a kt鏎e przewijaj si w opowie軼iach o Perunie. Po wprowadzeniu chrze軼ija雟twa, straszono ludzi, 瞠 Kresnik swoje magiczne zdolno軼i odkry w Szkole Czarnej Magii w Babilonie...

Krukis. Duch kowali z dawnych wierze. Czuwa nad gospodarstwem kowala, szczeg鏊nie dogl康aj帷 jego zwierz徠 domowych. Pracuje razem z Peseias/Pesejas.

Kudlak, Kud豉k, to rodzaj wilko豉ka z wierze s這we雟kich i chorwackich. Podobnie jak wi瘯szo嗆 wilko豉k闚 s kanibalistyczne, oraz posiadaj zdolno嗆 przekszta販ania si w inne bestie. S przekl皻e na zawsze. Kudlaki to 鄉iertelni wrogowie bohaterskich Kresnik闚.
Podejrzany o bycie Kudlakiem, ma po鄉iertnie podci皻e 軼i璕na pod kolanami, aby mie pewno嗆, 瞠 nie powstanie z grobu.

Kul'. Stworzenia z wierze ludu Ostyak. S duchami wodnymi, kt鏎e kr鏊owa造 na du篡ch jeziorach i obszarach rozlewiskowych. Je郵i kto wjecha na ich terytorium i mia nieszcz窷cie je zobaczy, zgin掖 utopiony w wodach jeziora.

Kurwajczyn, wcze郾iej wspomniany brat Kremara. Teodor Narbutt w swojej ksi捫ce pisze: ''Kurwajczyn i Erajczyn – Bo磬owie ogrodowi, str騜e ogrod闚 i owoc闚; oni straszyli ch這pc闚, kiedy po nocy w豉zili do ogrodu i napastowali dziewice, kt鏎e na s豉wie krzywdzili.
Byli to Pryapy litewskie, w zupe軟em znaczeniu mytologii staro篡tnej. S o podobnych straszakach ogrodowych podania. ζsicki nam imiona ich zostawi, chocia o urz璠zie nietrafnie powiedzia.''

Kòbel – z造 duch, sprawca wyzysku, zdzierstwa i oszustwa w kulturze kaszubskiej.

Kwiat paproci, perunowy kwiat – mityczny, legendarny kwiat, maj帷y zakwita raz w roku, w czasie przesilenia letniego (najkr鏒szej nocy z 20 na 21 czerwca). Znalazcy zapewnia mia bogactwo i dostatek, przez co jego poszukiwania sta造 si sta造m elementem obchod闚 s這wia雟kiego 鈍i皻a Kupa造.

Lampir – rodzaj wampira z Bo郾i. Ten potw鏎 篡je pierwsz cz窷 swego 篡cia jako cz這wiek, kt鏎y w nocy przemienia si w wilka i wyrusza na polowanie. Kiedy umiera, to wskrzesza si jako wampir, kt鏎y posiada r闚nie zdolno嗆 przekszta販ania si w wilka o ka盥ej porze dnia.
Kiedy Austriacy w 1878r. przej瘭i kontrol nad Bo郾i od Imperium Osma雟kiego, urz璠nicy odkryli wiele przypadk闚, gdzie ludzie zostali spaleni na stosie z podejrzenia bycia Lampirem.
Lampir jest podobny do Vulkodlac.

Laskowice, Leszja, Leschia.
W這chate, dzikie stworzenia, kt鏎e maj nogi k霩 i torsy m篹czyzn. 砰j w lasach Europy wschodniej. Laskowice maj 軼is造 zwi您ek z wilkiem, a ich g堯wnym obowi您kiem jest ochrona dzikich, le郾ych zwierz徠. Ich alternatywna nazwa Leszja, pochodzi od staros這wia雟kiego s這wa oznaczaj帷ego ''las''.

Latawc, to u Kaszub闚 duch porywaj帷y cz這wieka w tr帳 powietrzn.

Latawiec (w wersji 瞠雟kiej: latawica) – demon z wierze s這wia雟kich, uto窺amiany z duszami dzieci poronionych (p騧niej nieochrzczonych). Latawce wyobra瘸no sobie w postaci czarnych ptak闚, identyfikowano je z wiatrem i wirami powietrznymi. Latawce gin窸y podczas burzy, zabijane przez pioruny.
Pocz徠kowo uwa瘸no je za demony negatywne, cho niezbyt szkodz帷e ludziom, b康 za demony opieku鎍ze domu (zw豉szcza na Mazowszu i Pomorzu). Po przyj璚iu chrze軼ija雟twa uznano je za diab造 utrzymuj帷e kontakty seksualne z lud幟i. Z czasem s堯w latawiec, latawica zacz皻o u篡wa z tego powodu na okre郵enie os鏏 rozwi您造ch.

Lelek, kaszubski duch g逝poty, czai si w le郾ym ptaku lelku i dzia豉 w g這wie upo郵edzonych ludzi.

Leszij. Znany r闚nie jako Leszak, Lesshii, Leshiye, Lesnoi, Lesovik, Lieschi, Lisun, Lychie.
Duchy le郾e, kt鏎e s zielone i pracuj na le郾ych 軼ie磬ach, zwodz帷 podr騜nych. Leszij w postaci m瘰kiej ma posta cz這wieka w d逝gich w這sach i z zielon brod. Kud豉ty, ma zielone oczy, nie rzuca cienia i nosi buty na niew豉軼iwej nodze.
Ka盥y las ma swoj w豉sn rodzin Leszij. 皋na Leszija, to Leszijnka, a dzieci – Leszonki. Prowadz oni turyst闚 przez las w z造m kierunku, dop鏦i komletnie nie zgubi drogi, lub utkn w bagnie.
Aby nie da si zwie嗆 Leszij, nale篡 mie przy sobie kawa貫k chleba, aby da im w prezencie, albo przy wej軼iu do lasu nale篡 za這篡 ubranie na lew stron.

Leszy, borowy, tak瞠 laskowiec, boruta – w wierzeniach s這wia雟kich demon lasu, jego pan i w豉dca zwierz徠 w nim 篡j帷ych.
Ukazywa si pod postaci m篹czyzny o nienaturalnie bia貫j twarzy, kt鏎ego wzrost zmienia si w zale積o軼i od wysoko軼i drzewostanu. Przyjmowa tak瞠 postacie zwierz璚e (wilk, nied德ied, puchacz), lub posta wichru.
Wobec ludzi by zasadniczo neutralny, a jego usposobienie zale瘸這 od tego, jaki przejawiali stosunek wobec lasu i jego mieszka鎍闚, bywa這 瞠 wyp璠za intruz闚 ze swojego kr鏊estwa. M鏬 zaprowadzi w璠rowc闚 w g陰b lasu, b康 bezpiecznie z niego wyprowadzi, wysypa dzieciom zebrane runo le郾e z koszyka, uchroni przed atakiem zb鎩c闚, wyda na pastw dzikich zwierz徠 lub ochroni przed nimi.
Leszy (borowy, borowiec, laskowy, le郾ik, gajowy, le郾y dziad) przetrwa w polskich wierzeniach ludowych a do ko鎍a XIX wieku (Bohdan Baranowski przytacza podanie, wed逝g kt鏎ego borowy pom鏬 w ucieczce dezerterowi z carskiego wojska). Pojawia si on mia najcz窷ciej w postaci cz這wieka ubranego w mundur stra積ika le郾ego.

Licho – posta z wierze dawnych S這wian, z造 demon personifikuj帷y nieszcz窷cie, z造 los i choroby.Licho rzadko ukazywa這 si ludziom. Gdy ju to czyni這, przybiera這 posta przera幢iwie wychudzonej kobiety z jednym okiem.Licho w璠rowa這 po 鈍iecie w poszukiwaniu miejsc w kt鏎ych ludzie 篡j szcz窷liwie. Zazwyczaj podpala這 budynki, zsy豉這 g堯d, bied i choroby, po czym odchodzi這. Czasem zatrzymywa這 si jednak w鈔鏚 ludzi na d逝瞠j. M璚zy這 w闚czas gospodarzy, m.in. nastaj帷 na ich 篡cie wyrywaj帷 szczeble z drabiny b康 obluzowuj帷 ostrza siekier. Szepta這 te ludziom do ucha z貫 my郵i, zsy豉這 zaraz na owoce i warzywa, n瘯a這 zwierz皻a hodowlane, niszczy這 dobytek. Przed lichem nie mo積a by這 si uchroni, jedynym sposobem by這 cierpliwe znoszenie go i oczekiwanie a odejdzie.
W mowie potocznej do dnia dzisiejszego istniej stwierdzenia zwi您ane z postaci licha, takie jak: licho nie 酥i, pal licho, licho wzi窸o, gdzie go licho niesie, do licha!.

Lompsalo jest czarnoksi瞛nkiem z mitycznych opowie軼i lapo鎍zyk闚. Mieszka w pobli簑 jeziora i posiada cenny amulet zwany Sejda. U篡wa amuletu, aby chwyta ryby, kt鏎e zwabia na swoj stron jeziora. Inny zazdrosny czarownik to zobaczy i zdoby Sejda, aby przenosi ryby na drug stron jeziora. Lompsalo zrobi to, co powinien zrobi, stworzy jeszcze silniejsze Sejda. Skusi ryb na swoj stron, lecz jego szcz窷cie nie mia這 trwa wiecznie. Jego rywal ukrad bardziej dominuj帷e Sejda i zdoby kontrol nad jeziorem po raz kolejny, po czym niszczy amulet, aby odzyskanie w豉dzy nad czarem nie by這 mo磧iwe.
Sejda w kulturze fi雟kiej to kamienie szlachetne, lub magiczne. Finowie przenosz takie kamienie i umieszczaj je w pobli簑 swoich domostw. W niekt鏎ych cz窷ciach Finlandii praktykuje si takie rzeczy do dzi. Sejda, to r闚nie s這wo odnosz帷e si do drewnianych i kamiennych wizerunk闚, kt鏎e s w jakim nieokre郵onym kszta販ie psa lub innego zwierz璚ia i czczone jako bogowie pioruna i kamienia. W Szwecji Sejda znane s jako Saivo lub Saite.

ζda (Lyada), ζdo – rzekome b鏀two s這wia雟kie, pojawiaj帷e si po raz pierwszy jako b鏀two m瘰kie w panteonie b鏀tw Jana D逝gosza.
B鏀two imieniem ζda wzmiankowane jest r闚nie przez Macieja Miechowit, kt鏎y w swojej Kronice Polskiej opisa rzekomy kult b鏀tw greckich po鈔鏚 Polak闚, utrzymuj帷 瞠 ζda jest w istocie Led, a nie Marsem, oraz matk Lela i Polela. O tr鎩cy b鏀tw nosz帷ych imiona ζda, Boda i Leli, kt鏎e mia造 by czczone na ㄊsej G鏎ze, m闚i te XVI-wieczna Powie嗆 鈍i皻okrzyska.

Mamuna, mamona – demon z wierze dawnych S這wian. Dokucza豉 ci篹arnym kobietom i po這積icom, porywa豉 lub podmienia豉 nowo narodzone dzieci. Podmienieniem dziecka przez mamun t逝maczono prawdopodobnie jego niedorozw鎩.
Uwa瘸no, 瞠 mamuny s duszami kobiet zmar造ch w ci捫y lub w czasie po這gu. Nie istnia造 jednolite wyobra瞠nia co do ich wygl康u. Najcz窷ciej przedstawiano je jako stare kobiety poro郾i皻e w這sami na ca造m ciele b康 p馧kobiety-p馧zwierz皻a.
Zabezpieczenie przed porwaniem dziecka przez mamun stanowi豉 czerwona wst捫eczka zawi您ana na r帷zce niemowl璚ia(zwyczaj do dzisiaj 篡wy na G鏎nym 奸御ku, wyst瘼uje te jako nitka lub wst捫ka na w霩ku dzieciecym), czerwona czapeczka na g堯wce oraz os這na przed 鈍iat貫m Ksi篹yca.

Mam鏮, kaszubski z造 duch strzeg帷y zakopanych skarb闚.

Marinka, pot篹na czarodziejka z legend Rosji. W jednej z opowie軼i, przemienia si w ksi篹niczk z Kijowa o imieniu Evpraksija/Evpraksiya/Evprskija. W takiej formie uda豉 si na spotkanie z legendarnym bohaterem Dobrynem Nikityczem. Rozpocz窸a zaloty i z powodzeniem go uwiod豉, ale matka Dobryna by豉 tak瞠 czarodziejk i wiedzia豉, kim ksi篹niczka jest naprawd. Dalej jest klasycznie: ostrzeg豉 syna, ale on nie zwraca uwagi na to co matka do niego m闚i i postanowi po郵ubi swoj now mi這嗆. Kiedy tylko si pobrali, Marinka przekszta販i豉 Dobryna w z這tego byka. Kiedy ludzie dowiedzieli si o tym, kr鏊estwo zosta這 podzielone na p馧. Rozpocz窸a si wojna na czary. Marinka i matka Dobryna Nikitycza walczy造 ze sob w pojedynku magii. Ostatecznie Marinka zosta豉 pokonana i Nikitycz zosta przywr鏂ony do swojej dawnej postaci.

Marzan(n)a, Mora, Morana, Morena, Marena, 妃iertka, 妃ier, 妃iercicha – s這wia雟ka bogini symbolizuj帷a zim i 鄉ier, przez cz窷 badaczy uwa瘸na za demona.
Imi bogini wywodzone jest z praindoeuropejskiego rdzenia *mar-, *mor-, oznaczaj帷ego 鄉ier. S這wacka forma teonimu Ma®muriena sugeruje ewentualne zwi您ki z Marsem (Marmorem, Mamersem, Mamuriusem Veturiusem).
妃ier Marzanny wraz z ko鎍em zimy przeciwstawia j symbolizuj帷emu wiosn Jaryle, kt鏎y rodzi si wraz z nadej軼iem wiosny.
Marzanna, jako odpowiednik Cerery, zosta豉 wraz z Dziewann wspomniana przez Jana D逝gosza jako bogini polska.
Marzanna to r闚nie nazwa kuk造 przedstawiaj帷ej bogini, kt鏎 w rytualny spos鏏 palono b康 topiono w czasie wiosennego Jarego 安i皻a, aby przywo豉 wiosn. Zwyczaj ten, zakorzeniony w poga雟kich obrz璠ach ofiarnych, mia zapewni urodzaj w nadchodz帷ym roku. Zgodnie z opisanymi przez Jamesa Frazera zasadami magii sympatycznej wierzono, 瞠 zabicie postaci przedstawiaj帷ej bogini 鄉ierci spowoduje jednocze郾ie usuni璚ie efekt闚 przez ni wywo豉nych (zimy) i nadej軼ie wiosny.
Kuk喚 wykonywano ze s這my, owijano bia造m p堯tnem, zdobiono wst捫kami i koralami. Tradycja nakazywa豉, aby dzieci璚y orszak, z marzann i zielonymi ga陰zkami ja這wca w d這niach, obszed wszystkie domy we wsi. Po drodze podtapiano marzann w ka盥ej wodzie, jaka si nadarzy豉. Wieczorem kuk喚 przejmowa豉 m這dzie. W 鈍ietle zapalonych ga陰zek ja這wca wyprowadzano marzann ze wsi, podpalano i wrzucano do wody. Z topieniem Marzanny, r闚nie obecnie, zwi您ane s r騜ne przes康y: nie wolno dotkn望 p造waj帷ej w wodzie kuk造, bo grozi to uschni璚iem r瘯i, obejrzenie si za siebie w drodze powrotnej mo瞠 spowodowa chorob, a potkni璚ie i upadek – 鄉ier w ci庵u najbli窺zego roku.
Chrze軼ija雟two pr鏏owa這 zakaza tego staros這wia雟kiego zwyczaju. W 1420 roku Synod Pozna雟ki nakazywa duchowie雟twu: Nie dozwalajcie, aby w niedziel odbywa si zabobonny zwyczaj wynoszenia jakiej postaci, kt鏎 鄉ierci nazywaj i w ka逝篡 topi. Rodzima tradycja okaza豉 si jednak silniejsza. W konsekwencji na prze這mie XVII i XVIII wieku pr鏏owano tradycj topienia marzanny zast徙i (w 鈔od przed Wielkanoc) zrzucaniem z wie篡 ko軼ielnej kuk造 symbolizuj帷ej Judasza, co r闚nie zako鎍zy這 si niepowodzeniem. Obecnie w Polsce obrz璠 陰czony jest z nastaniem kalendarzowej wiosny 21 marca lub z przypadaj帷ym na ten w豉郾ie okres Jarym 安i皻em.

Matergabia, jest duchem domowym 瞠雟kiego rodzaju i wywodzi si z dawnych wierze s這wia雟kich. Pomaga w pracach domowych, zajmuje si ciastem na chleb. Je郵i nie ma co robi, tworzy katastrofy.

M褮k, kaszubski duch namawiaj帷y do podpisania cyrografu. Jest duchem ni窺zej rangi i wspomaga Pòkuse.

Metsik. Le郾y duch z Estonii. Dogl康a zwierz徠 w gospodarstwach rolnych. Tradycyjnie, co roku uwijano podobizn Metsik ze s這my. P貫 Metsik wybierano naprzemiennie, ubieraj帷 kuk喚 w szczeg鏊nie charakterystyczny spos鏏: kuk豉 m瘰ka by豉 ubierana w kapelusz i kamizelk, kobieca za w sp鏚nic. Tak wykonan kuk喚 umieszczano w gospodarstwie na szczycie wysokiego drzewa, oczekuj帷, 瞠 duch wejdzie w kuk喚.
Ostrzega r闚nie o zbli瘸j帷ym si niebezpiecze雟twie. Metsik sk豉dano ofiary i modlono do nich.

Metsola - pochodzi z wierze ugrofi雟kich i jest duchem. W opowie軼i o tym duchu, Kyllikki opiekowa豉 si chorym synem. Aby mu pom鏂 zdoby豉 mi鏚 z 陰k, kt鏎ymi opiekowa豉 si Metsola. Mi鏚 ten mia szczeg鏊ne w豉軼iwo軼i i by w stanie przywr鏂i 篡cie i energi. Za pomoc tego czarodziejskiego miodu Kyllikki uzdrowi豉 swojego syna.

Miku豉. Kosmiczny i nieokre郵ony byt, kt鏎y ora i uprawia Ziemi, zwan Mat-Syra-Zemlja.

Milzinas. Nazwa nadana olbrzymom z opowie軼i ludowych na Litwie.

Modeina. Tak nazywa si duch z las闚 Polski. Na pograniczu polsko-litewskim mia inn nazw: Silinlets.

Mokosz – bogini panteonu s這wia雟kiego. Wed逝g cz窷ci badaczy by豉 bogini deszczu, mokrej pogody i burzy (υwmia雟ki, Borovskij) lub hipostaz Matki Ziemi (Jakobson, Gieysztor). Opiekuj帷a si ziemi, wod, deszczem, kobietami, p這dno軼i, seksualno軼i, tkactwem, prz璠zeniem i owcami. By mo瞠 partnerka Gromow豉dcy (Perun).
毒鏚這s堯w imienia bogini pr鏏uje wywodzi si od pras這wia雟kiego rdzenia mok-, oznaczaj帷ego „moczy” i „mokry”.
Dniem tygodnia po鈍i璚onym Mokoszy by pi徠ek.
W folklorze wschodnios這wia雟kim Mokosz przetrwa豉 pod postaci ducha domowego, w postaci kobiety z du膨 g這w, prz璠帷ego noc we軟 i strzyg帷ego owce. Zanim si pojawi, s造cha warczenie ko這wrotka. Zostawiano jej przy no篡cach ma陰 ofiar z k喚bka we軟y, a przy 鈍i皻ach sk豉dano ofiary z 篡wno軼i. Przekazy ludowe przedstawiaj r闚nie Mokosz jako b鏀two zwi您ane ze sfer seksualno軼i.
Do dzi zachowa造 si tradycyjne r璚zniki p馧nocnorosyjskie, na kt鏎ych wyobra瘸no – wed逝g hipotezy Borisa Rybakowa – abstrakcyjn posta Mokoszy.

Morozko, jak nazwa sama wskazuje Mro積y Demon z rosyjskich opowie軼i.
W jednej z nich, dziewczyna o imieniu Marfusza, bardzo kochana przez ojca, ale znienawidzona przez macoch, zosta豉 przez ni zostawiona w lesie, aby po郵ubi mro積ego demona Morozko wiedz帷, 瞠 jego zimne serce j zabije. A mr霩 r鏀 i r鏀... W ko鎍u zobaczy豉 posta, a by to Morozko. Demon zapyta j, czy by這 zimno. Ona odpowiedzia豉, 瞠 by這 nad wyraz ciep這. Pyta j jeszcze dwukrotnie, a ona dwukrotnie odpowiedzia豉 tak samo jak poprzednio. Morozko wiedzia, 瞠 w rzeczywisto軼i by豉 blisko 鄉ierci i zlitowa si nad ni. Da jej ubrania i zabra do swojego domu. Macocha dowiedzia豉 si, 瞠 Marfusza jest szcz窷liwa i bogata i postanowi豉 swoje dwie c鏎ki r闚nie pozostawi w lesie ns mrozie, aby zosta造 uszcz窷liwione przez Morozka. Kiedy demon do nich przyszed, zapyta czy by這 zimno. Obie dziewczyny skar篡造 si na przenikliwy mr霩, wi璚 Morozko zamrozi je na 鄉ier. Kiedy macocha znalaz豉 cia豉 swoich c鏎ek, zrozumia豉 swoje z貫 post瘼owanie i kar, jak ponios豉. Od tego dnia, by豉 mi豉 i opieku鎍za dla Marfuszy.

Mòch, kaszubski z造 duch mi這stek i nierz康u.

Mòd磨lnik, kaszubski duch p豉czek, ukryty w mogi豉ch.

Mòrlawa, bogini 鄉ierci w kulturze kaszubskiej

Mòrnica, na Kaszubach, z造 duch w postaci starej baby roznosz帷ej m鏎 i zarazy.

M闚i帷a G鏎a. 砰wa g鏎a, z w璕ierskiej historii o Almafie III. Almaf poszed do g鏎y po instrukcj, jak odnale潭 czarodziejsk studni. Podr騜owa przez lasy i wspina si na g鏎y, a trafi do jaskini, gdzie znalaz kamienne p造ty, z kt鏎ych to dowiedzia si jak obudzi ow g鏎. Zgodnie z zaleceniem, wyci掖 kilka sosen, nast瘼nie u這篡 z nich olbrzymi stos w du瞠j jaskini i spali je. Kiedy ostatni kawa貫k 瘸ru zgas, g鏎a si obudzi豉 i udzieli豉 wskaz闚ek, jak znale潭 to, czego szuka.

Mùm瀿z, r闚nie kaszubski duch w鏚, sprawca utoni耩. Mieszka i dzia豉 w jeziorach, b這tach, rzekach i stawach.

N跾ki, s duchami topielc闚. Pochodz z wierze ugrofi雟kich, region闚 wschodnioeuropejskich.
Wychodz z wody dwa razy dziennie, raz o 鈍icie i po zmierzchu. By這 w zwyczaju, rzuca monety do wody, jako ofiar dla nich. W wielu opowie軼iach, N跾ki wyskakiwa造 z wody i 豉pa造 nieostro積e dzieci, kt鏎e nieopatrznie zbli篡造 si do brzegu, aby je wci庵n望 w g喚bin.
Wed逝g niekt鏎ych, z przodu N跾ki by atrakcyjnym m篹czyzn, ale mia zniekszta販one i ohydne plecy. Jeszcze inni m闚ili, 瞠 mo瞠 przekszta販i si w kobiet, a mozliwe, 瞠 wygl康a jak stary, brzydki rybak.
Najnowsze doniesienia z 1928r. Daj mo磧iwo嗆 przestraszenia N跾ki poprzez wrzucenie kamienia do wody, poniewa powstaje efekt wiru wodnego, a N跾ki bardzo boj si smoka, kt鏎y takie wiry zamieszkuje.
Wed逝g nordyckiej legendy, N跾ki wyjdzie z wody w nocy letniego przesilenia ta鎍zy z innymi, w czasie obchod闚.

Naui. Smok, kt鏎y ma g這w i szpony or豉. W rosyjskiej ludowej opowie軼i, bohater Wo貪a Bus豉wlewicz, przemienia si w Naui, aby z豉pa stado ptak闚.

N螘zk, kaszubski z這郵iwy duch w鏚 powoduj帷y wiry. Duch ni窺zej rangi. Mieszka i dzia豉 w morzach, jeziorach i rzekach.

Nieplёkùs, wed逝g Kaszub闚, z這郵iwy duch kpin i przezwisk.

Nieprzest鎩, kaszubski duch kusiciel. Jest duchem ni窺zej rangi i wspomaga Pòkuse.

Nocnica – posta demoniczna z zakresu demonologii s這wia雟kiej, wywodz帷a si z wierze przedchrze軼ija雟kich, okre郵ana jako po鄉iertna forma egzystencji ludzkiej duszy. Wskutek licznych przeobra瞠, jakie zasz造 w demonologii ludowej, zazwyczaj uto窺amiano j ze zmor. Wzmiank o nocnicach znajdziemy m.in. w trzynastowiecznym Katalogu magii Brata Rudolfa, kazaniu polskiego husyty z XV wieku, czy te w Czarownicy powo豉nej z wieku XVII.
Na 奸御ku nocnic nazywano demona p販i 瞠雟kiej, dusz帷ego ludzi we 郾ie – zw豉szcza niemowl皻a – i sprowadzaj帷ego choroby.
Nazwa ta stosowana jest r闚nie w innych regionach jako og鏊ne okre郵enie demon闚 nocnych.
Przekonania dotycz帷e nocnic uleg造 silnemu zatarciu, dlatego nie mo積a ju dzisiaj okre郵i dok豉dnie, jaki by ich rodow鏚. W niekt鏎ych cz窷ciach 奸御ka Cieszy雟kiego "pod nazw nocnic podci庵ano wierzenia w demony, kt鏎e by造 duszami dziewczyn zmar造ch w czasie og這szenia (po zapowiedziach, a przed 郵ubem)". Nie wiadomo te, jak w mniemaniu ludu wygl康a造, czasem opisywano je jako d逝gonogie istoty zamieszka貫 w lesie, ta鎍z帷e w szale albo czesz帷e si szyszkami. Folklorysta Jan Broda opisywa je jako z這郵iwe demony p販i 瞠雟kiej ubrane w bia貫 p豉chty i czarne suknie, pojawiaj帷e si nocami, g堯wnie na bezdro瘸ch (zw豉szcza w okresie adwentu) i wychodz帷e ze swych kryj闚ek na d德i瘯 ko軼ielnych dzwon闚, a tak瞠 po przywo豉niu gwizdem.
Uwa瘸no je za szkodliwe wobec ludzi - mia造 przychodzi noc do cha逝p i n瘯a ma貫 dzieci, czego skutkiem by ich p豉cz i brak snu. W kazaniach polskiego husyty czytamy: "odwiedzaj帷 po這積ic, pytaj, co si narodzi這, czy ch這piec, czy dziewczyna; a czyni to, aby uchroni dziecko od nocnic, to jest od zm鏎, kt鏎e dzieci szczypi i strasz i nie daj im usn望". Na Mazowszu i Lubelszczy幡ie jeszcze na prze這mie XIX i XX wieku m闚iono, 瞠 p豉cz dziecka noc powodowany jest przez nocnice, zwane czasem tak瞠 noclicami. Bohdan Baranowski poda ponadto, 瞠 przypisywano im zwodzenie ludzi, wyprowadzanie ich na bezdro瘸, na kt鏎ych musieli d逝go b陰dzi, uniemo磧iwiaj帷 lub utrudniaj帷 im odnalezienie drogi.

Nokk, ko z mit闚 Estonii. Porywa dzieci, namawiaj帷 je na przeja盥磬, nast瘼nie z rozp璠u wpada w to jeziora i je topi. Opowie軼i o Nokk s逝篡造 rodzicom, aby straszy dzieci, kt鏎e lubia造 oddala si w okolice jeziora lub stawu.

Obalacz G鏎. Olbrzym z legend Rosji. W jednej z opowie軼i, niejaki Iwan opu軼i dom, gdy dowiedzia si, 瞠 jego nienarodzona siostra b璠zie czarownic. Pr鏏owa znale潭 jakie bezpieczne miejsce, aby si schroni i spotka Obalacza G鏎. Zapyta, czy 闚 m鏬豚y go chroni. Olbrzym powiedzia,瞠 tak, ale niezbyt d逝go, gdy jego 篡cie zale篡 od g鏎, kt鏎e m鏬豚y obali. Poniewa tych g鏎 nie zosta這 zbyt wiele, nie mo瞠 mu tego obieca. Podczas podr騜y, Iwan znalaz 鈍i徠yni s這鎍a, w kt鏎ej si ukry. Kiedy postanowi wr鏂i do domu, okaza這 si, 瞠 jego siostra – czarownica zna jego miejsce pobytu i zacz窸a na niego polowa. Kiedy Iwan znalaz Obalacza G鏎, wiedzia, 瞠 ten mo瞠 mu pom鏂 i rzuci zaczarowany p璠zel, kt鏎y powt鏎nie obr鏂i g鏎y. 砰cie Obalacza G鏎 zosta這 przed逝穎ne i teraz bez przeszk鏚 m鏬 pomaga Iwanowi obalaj帷 g鏎y b璠帷e przeszkod dla czarownicy. Op騧niaj帷 czarownic, Obalacz pom鏬 Iwanowi wr鏂i do bezpiecznej 鈍i徠yni s這鎍a.
Analogiczna do tej opowie軼i, jest historia, kt鏎ej bohaterem jest Wyrwid帳/Искоренить Дуб. Zamiast g鏎 s drzewa, a reszta historii, jak i jej zako鎍zenie s takie same.

Oblakinia, ob這czyca – serbsko-chorwacki demon s這wia雟ki; rodzaj wi.
Demon drobnej budowy, wzrostu po這wy doros貫go cz這wieka. Proporcje cia豉 nie odbiega造 od proporcji doros貫j kobiety. Cechowa豉 j spora smuk這嗆, a porusza豉 si lekko, p造n帷 w powietrzu. Twarz mia豉 szczup陰, g這w z wysokim czo貫m, w這sy proste, d逝gie, koloru b喚kitnego. Oczy du瞠, z b喚kitnym spojrzeniem. Sk鏎 mia豉 niebiesk. Na kostce nogi nosi豉 srebrn spiral z niebieskim kamykiem.
G堯wnym jej zaj璚iem by這 szycie sukien. Czyni豉 je z p豉tk闚 郾iegu, kropel rosy, strz瘼闚 ob這k闚, mgie, nici paj彗闚 i ozdabia豉 je r騜nymi przedmiotami.

Ognisty Ptak. Mia z這te pi鏎a, oczy z kryszta堯w i ja郾ia jak s這鎍e. Znany z raczej agresywnej postawy. Car Wys豉w Andronowicz chcia u篡 go do wykradania z這tych jab貫k. Kiedy ujrza Car z這te pi鏎o tego ptaka, obieca nagrod temu, kto mu go przyniesie 篡wego. Znalaz si tylko jeden wojownik, ale za to z magicznym koniem. Nasypa on ziarna na ziemi i czeka na ptaka za drzewem. Kiedy Ptak usiad na ziemi i zacz掖 je嗆, magiczny ko skoczy i przycisn掖 skrzyd豉 Ptaka do ziemi, dzi瘯i czemu nasz bohater pochwyci Ptaka i zdoby nagrod.

Ohyns, s to dzieci, kt鏎e rodz si z z瑿ami. Pochodz z folkloru kaszubskiego i s pewnego rodzaju wampirem.

Òprzёp鏊nica, to kaszubska bogini urodzaju, 篡czliwy duch w postaci ubranej na bia這 dziewicy z wie鎍em z k這s闚 na g這wie.

Òtmãt – z這郵iwy duch g逝poty, naiwno軼i i szalbierstwa. Kaszuby.

Ort, to s這wo okre郵aj帷e ducha lub dusz, u篡wane przez ludzi Cheremis/Mari, Fin闚 wschodniej Rosji. Wed逝g tradycji, wszystkie rzeczy o篡wione i nieo篡wione, s tym duchem przepojone.

Owinnik, inaczej mieszkaniec ''ovin'', czyli stodo造, albo duch stodo造. Ma posta du瞠go czarnego kota o ognistych oczach. Szczeka jak pies i chroni stodo喚 przed niebezpiecze雟twem. Je瞠li Owinnik zostanie zaniedbany przez gospodarza, to staje si z造 i zaczyna zjada zwierz皻a z gospodarstwa.

Owda. Dziwny, o ludzkim kszta販ie potw鏎, zamieszkuj帷y Wolgar, jeden z region闚 Rosji. Przekazy m闚i, 瞠 by to du篡 m篹czyzna, od st鏕 po czubek g這wy pokryty w這sami. 砰 w lesie gdzie by這 s造cha jego 鄉iech, lecz on pozostawa w ukryciu. Dosiada koni, kt鏎e nieopatrznie pozostawiono bez opieki i zaje盥瘸 je na 鄉ier. Zasadza si na podr騜nych i z豉panych 豉skota, a wyzion瘭i ducha. Mia jeden s豉by punkt na ciele pod lew pach, gdzie wystarczy這 go uderzy, aby pad sparali穎wany. Mo積a si by這 wtedy bezpiecznie oddali.

Podaga – bogini czczona przez Wagr闚, wymieniona przez Helmolda w jego Chronica Slavorum.
Kronikarz opisuje 鈍i徠yni po鈍i璚on Podadze, znajduj帷 si w P這ni w Wagrii (obecnie wschodni Holsztyn), gdzie sta po鈍i璚ony b鏀twu pos庵.
Znaczenie imienia b鏀twa pozostaje niejasne. Pr鏏owano wywodzi je od dag – pali.
Uwa瘸 si, 瞠 wymieniona przez Jana D逝gosza Pogoda by豉 odbiciem po豉bskiej Podagi. Nie da si jednak rozstrzygn望, kt鏎a forma da豉 pocz徠ek drugiej. Doszukiwano si tak瞠 w Podadze ewentualnego zniekszta販enia imienia Da瘺oga.

Palesmurt, jest dziwn istot z wierze ludu Votyak. Ten legendarny stw鏎 wygl康a jak p馧 cz這wieka przedzielone w pionie. Ma p馧 twarzy, jedno ucho i jedno oko, oraz jedno rami i nog. Uwa瘸 si, 瞠 istniej w ca這軼i, ale 篡j w dw鏂h 鈍iatach; po這wa w tym, a po這wa w innym 鈍iecie. 砰je w lasach, krzyczy '' eh-eh'' i szarpie za ga喚zie.
Nazwa Palesmurt pochodzi od dw鏂h s堯w w j瞛yku Votyak: ''pales'' i ''murt''. ''Pales'', co 豉two si domy郵i, oznacza – p馧, a ''murt'' – osob.
Votyak, to lud, kt鏎ego nazwa zmienia豉 si na przestrzeni dziej闚. Dzi znany jest jako – Udmurts. 砰j we wschodniej Rosji i wiadomo, 瞠 s szczup造mi lud幟i z rudymi w這sami.

Paralusz, kaszubski duch gniewu i nag貫j 鄉ierci.

Perep逝t – posta z wierze dawnych S這wian, wymieniona w spisie bog闚 i demon闚 w XII-wiecznym S這wie 鈍. Grigorija jako b鏀two, na cze嗆 kt鏎ego urz康zano libacje i ta鎍e.
Funkcja b鏀twa jest niejasna. Niekt鏎zy badacze uwa瘸j Perep逝ta za demona, a nie b鏀two.
Powszechne niegdy identyfikowanie go z Simarg貫m, Aleksander Gieysztor uzna za b喚dne, odrzuci te hipotez Brcknera, jakoby Perep逝t by bogiem szcz窷liwego losu. Jego imi wywodzi si prawdopodobnie od pluti - "p造n望", co czyni這by z Perep逝ta b鏀two wodne i u豉twia這 jego identyfikacj z wyst瘼uj帷ym na Kaszubach demonem wodnym o imieniu Gòsk. Pojawia造 si tak瞠 hipotezy, wedle kt鏎ych Perep逝t by b鏀twem zwi您anym z wegetacj i urodzajem.

Perun. Jedno z g堯wnych b鏀tw s這wia雟kich. Obchodzone 20 lipca Swi皻o Peruna, zwi您ane by這 z mod豉mi o koniec deszcz闚 oraz burz i zej軼ie w鏚 do podziemia w zwi您ku z dojrzewaniem zb騜 i 積iwami.

Peseias. Duch kowali z dawnych wierze Europy wschodniej. Czuwa nad zwierz皻ami w obej軼iu kowala. Pracuje z Krukis.

Pi Nereske, s to gro積i 這wcy ludzi z mit闚 o Cheremis i Mari, lud闚 z teren闚 dawnego Zwi您ku Radzieckiego. Ich nazwa znaczy: ''psi nos'', poniewa maj ludzkie cia這 z nosem psa.
Maj tylko jedn nog i jedn r瘯, ale to nie przeszkadza im w byciu dobrymi my郵iwymi. Pracuj w parach i wykorzystuj sw鎩 wspania造 w璚h, aby wy郵edzi ofiar. Poniewa poluj parami, zostawiaj 郵ady dw鏂h ludzkich st鏕 i kiedy cz這wiek znajdzie ich 郵ady, jest przekonany, 瞠 to 郵ady innej osoby, a nie Pi Nereske.

P豉netnik (inne nazwy: chmurnik, ob這cznik) – posta z wierze s這wia雟kich, demoniczna lub p馧demoniczna istota uosabiaj帷a zjawiska atmosferyczne. Wierzono, 瞠 p豉netnicy kieruj chmurami, zsy豉j burz i grad. Nazwa "p豉netnik" pochodzi od 豉ci雟kiego s這wa planeta i jest stosunkowo m這da, w przeciwie雟twie do prawdopodobnie oryginalnych form "chmurnik" i "ob這cznik". Na po逝dniowej S這wia雟zczy幡ie w wyniku na這瞠nia si funkcji dosz這 do uto窺amienia p豉netnik闚 (zwanych tam zduhaczami) ze 禦ijami.
P豉netnikami zostawa造 dusze zmar造ch nag陰 鄉ierci i samob鎩c闚 (g堯wnie wisielc闚 i topielc闚). Wyobra瘸no ich sobie jako wysokich starc闚 w szerokich kapeluszach b康 jako ma貫 stworki.
W zale積o軼i od okoliczno軼i, p豉netnicy mogli by przychylni lub wrodzy ludziom. Przychylno嗆 p豉netnik闚 mo積a by這 zdoby rzucaj帷 m彗 na wiatr lub do ognia. Przychylni p豉netnicy zst瘼owali na ziemi i ostrzegali ludzi przed burz oraz chronili przed susz.
P豉netnikami byli r闚nie wybrani m篹czy幡i, obdarzeni moc kontrolowania pogody. Tu przed burz byli oni wci庵ani przez niebo (wzgl璠nie przez t璚z) i toczyli w powietrzu walk ze smokami powietrznymi symbolizuj帷ymi chmury burzowe i gradowe, wzgl璠nie wychodzili na pole i odganiali burz magicznymi zakl璚iami.
Mianem p豉netnik闚 okre郵ano tak瞠 ludzi przepowiadaj帷ych pogod.

Pogwizd, Pochwist, Pochwi軼iel – rzekome b鏀two s這wia雟kie. Pogwizd mia豚y by bogiem wiatru.

Poku – w ludowych wierzeniach r騜nych region闚 Polski ma造 duszek zamieszkuj帷y zakamarki chat (najch皻niej za piecem lub w pobli簑 progu), stajnie i stodo造. Jego 篡czliwo嗆 starano si podtrzymywa wtykaj帷 w r騜ne zakamarki niedu瞠 ilo軼i jedzenia, kt鏎e wkr鏒ce znika這 (np. zjadane przez myszy).

Pòkusa, to kaszubski duch kusiciel w postaci dziewczyny lub m這dzie鎍a.

Polewik lub Polewoj – s這wia雟ki demon polny, 篡j帷y w zbo簑 i opiekuj帷y si nim. M瘰ki odpowiednik po逝dnicy. Polewiki wyobra瘸no sobie jako niskich ludzi o ziemistej cerze i k這sami zb騜 zamiast zarostu.
W po逝dnie i o zachodzie s這鎍a polewik wychodzi na miedz. Napotkanych ludzi wodzi na manowce, za 酥i帷ych w tym czasie na miedzy poddusza i depta. By szczeg鏊nie agresywny wobec napotkanych pijanych ludzi, kt鏎ych potrafi nawet zabi.
Podczas 積iw przera穎ny polewik ucieka przed ostrzami sierp闚, a w ko鎍u kry si w ostatnim zebranym snopku. Ten ostatni snop nale瘸這 z honorami zabra z pola i umie軼i w k帷ie stodo造, gdzie polewik m鏬 przetrwa do nast瘼nej wiosny.

Po逝dnica (przypo逝dnica, 篡tnia, r瘸na baba, baba o 瞠laznych z瑿ach) – wed逝g wierze s這wia雟kich z這郵iwy i morderczy demon poluj帷y latem na tych, kt鏎zy niebacznie w samo po逝dnie przebywali w polu.
Po逝dnicami stawa造 si dusze kobiet zmar造ch tu przed lub w trakcie 郵ubu, b康 wkr鏒ce po weselu. Zadawa造 napotkanym na polu ludziom zagadki, od odpowiedzi na kt鏎e zale瘸 los pytanego. Zabija造 lub okalecza造 swoje ofiary, dusi造 酥i帷ych na polu 積iwiarzy i porywa造 dzieci bawi帷e si na skraju pola.
Po逝dnice ukazywa造 si jako m這de dziewczyny lub stare kobiety owini皻e w bia貫 p堯tno, z rozpuszczonymi w nie豉dzie w這sami. Na plecach nosi造 worki, w kt鏎ych porywa造 dzieci. W r瘯ach trzyma造 zazwyczaj dr庵, o鄴g lub sierp, kt鏎ymi potem dr璚zy造 swoje ofiary.
Prawdopodobnie posta po逝dnic uto窺amiano z cz瘰to wyst瘼uj帷ymi w okresie letnim ma造mi wirami powietrznymi, powstaj帷ymi w gor帷e dni przed nadchodz帷 burz, prawdopodobnie wskutek nag貫j zmiany ci郾ienia; wir powstaje nagle, osi庵a wysoko嗆 do kilku metr闚, porusza si niczym ma豉 tr帳a powietrzna i znika r闚nie szybko, jak si pojawi. Od starszych ludzi mo積a us造sze ostrze瞠nie przed wej軼iem w 闚 wir, ma to bowiem grozi „przetr帷eniem”. Mo磧iwe r闚nie, 瞠 napadem po逝dnicy t逝maczono udar s這neczny.
Wiara w po逝dnice obecna by豉 w p馧nocnej cz窷ci S這wia雟zczyzny (ㄆ篡ce, Czechy, S這wacja, Polska, Ru). Ich po逝dniowos這wia雟kim odpowiednikiem by造 wi造.

Poroniec – w wierzeniach s這wia雟kich z這郵iwy i wrogi ludziom demon wywodz帷y si z duszy poronionego dziecka lub sp璠zonego p這du.
Poro鎍em stawa豉 si dusza dziecka poronionego lub sp璠zonego p這du, a tak瞠 dziecko urodzone martwe, zmar貫 lub zabite przez matk wkr鏒ce po urodzeniu, niepochowane zgodnie z obyczajem. Poro鎍e by造 uwa瘸ne za niezwykle pot篹ne demony, w zwi您ku z obecnym w nich potencja貫m niezrealizowanego 篡cia.
Z wiar w poro鎍e zwi您ane by造 liczne tabu dotycz帷e kobiet ci篹arnych i znajduj帷ych si w okresie po這gu, m.in. zakaz zagl康ania przez nie do studni i czerpania z niej wody, zakaz wychodzenia z noworodkiem z domu (zw豉szcza na pole) i odbywania stosunk闚 p販iowych. Nowo narodzone dziecko poddawano szeregowi praktyk magicznych, jak wycieranie go wiechciem s這my. Dopiero po up造wie sz鏀tego tygodnia 篡cia wyprowadzano po這積ic, a dziecko stawa這 si cz這wiekiem i nadawano mu imi.
Poronione dziecko pochowane pod progiem domu jako ofiara zak豉dzinowa stawa這 si przychylnym K這bukiem i nie zmienia這 si w poro鎍a.

Po鈍ist lub pochwist, pogwizd, po鈍i軼iel – przedchrze軼ija雟ki, powietrzny demon s這wia雟ki personifikuj帷y wiatr i wiry powietrzne. Po鈍ist odp璠za chmury burzowe i osusza pola. Po chrystianizacji przeobrazi si w diab豉.

Prigirstitis. W ba速yckiej tradycji istota, kt鏎a pojawia si jako ma造 cz這wiek o pomarszczonej twarzy i d逝giej bia貫j brodzie.
Ma bardzo czu造 s逝ch i s造szy wyra幡ie najmniejszy szept w oddali. Prigirstitis nienawidzi krzykaczy, szczeg鏊nie w swoim s御iedztwie. Zirytowany ha豉sem atakowa ka盥ego, kto si do tego przyczyni.Bardzo lojalny i pomocny dla domu w kt鏎ym mieszka. Je瞠li si obrazi z powodu ha豉su, nigdy ju nie wraca.

Przedwieczny. Dziwny stw鏎 z Jeziora Czarnego w Estonii.
Podania m闚i, 瞠 bez wzgl璠u na to, ilu rybak闚 by po豉wia這 i bez znaczenia, ile ryb by wpuszczono do jeziora, nikt nie mo瞠 瘸dnej ryby w nim z這wi. Zamiast tego, w sieci zapl徠uj si tylko zgni貫 k這dy. Po wielu latach, mieszka鎍y postanowili zjednoczy si造 i dowiedzie si, co im zjada ryby. W tym celu zamierzano przetra這wa dno ca貫go jeziora. Tra wykonano z niezwykle wytrzyma造ch sieci. Z jeziora wyci庵ni皻o do 這dzi ogromnego stwora, kt鏎y by w cz窷ci ryb, a po cz窷ci ow這siony. Wody wok馧 這dzi zacz窸y si burzy i zrobi這 si niebezpiecznie. Rybacy, obawiaj帷 si o swoje 篡cie, wydali stwora jezioru. Tak szybko, jak bestia si zanurza豉, woda wok馧 這dzi sta豉 si spokojna.
Od tamtego czasu, nikt w tym jeziorze ryb nie 這wi.


Przegrzecha, 瞠雟ki duch grzechu i wszelkiego z豉. Mieszka i dzia豉 w ludziach. Kaszuby.

Pticy-Sireny/птицы-сирены. Co jak ptak z folkloru Rosji. Wed逝g przkaz闚, mia造 cia豉 ptak闚 i g這wy m這dej kobiety. Zdaj si pochodzi z greckich staro篡tnych harpii lub syren, do kt鏎ych s podobne.

Pu-Ort, duch puszczy z wierze ludu Cheremis. Dusza drzew.

Pukis, Puk, Pukys, Puuk. Jest to ma造 smok, kt鏎y strze瞠 konkretnego domu. Maj od 2 do 4 st鏕 d逝go軼i, oraz czasem s uskrzydlone. Skrzydlate Pukis lataj w nocy i na niebie wida ich ogniste ogony. Kiedy l康uje, mo瞠 si przekrzta販i w kota. Kradnie skarby dla swojego gospodarza ( zwykle od s御iad闚 ) i go chroni. Jego wielko嗆 i szybko嗆 czyni ze doskona貫go z這dzieja.
Na υtwie jest znany jako Pukis, w Niemczech Puk, Pukys na Litwie, oraz w Estonii jako Puuk, Tulihand, Pisuhand.

Purgine — b鏬 piorun闚 w mitach Mordwin闚.

P馧nocnica – 瞠雟ki demon u S這wian, rodzaj rusa趾i znany na dawnych kresach Polski. Jest to istota cechuj帷a si z這郵iwo軼i i psotliwo軼i. Z nazwy mo積a domniemywa, 瞠 dzia豉 w 鈔odku nocy.

Pòtãpnik, w kulturze kaszubskiej sprawca pot瘼ienia. W piekle gotuje smo喚.

Rar鏬, raraszek – w mitologii S這wian demoniczny duch ognia, objawiaj帷y si pod postaci drapie積ego ptaka (najcz窷ciej soko豉), ognistego smoka lub ognistego wichru.
Wierzono, 瞠 Rar鏬 mo瞠 wyklu si z jaja, kt鏎e przez 9 dni b璠zie wysiadywa cz這wiek.
Najprawdopodobniej posta Raroga by豉 wcieleniem Swaroga, na co wskazuje podobie雟two teonimu oraz podobny motyw przedstawiania demiurga pod postaci ptaka, wyst瘼uj帷y m.in. w mitologii ba速yjskiej czy fi雟kiej.
W kulturze ludowej rar鏬 przetrwa pod postaci malutkiego demona (potrafi帷ego zmie軼i si w kieszeni), kt鏎y przynosi ludziom szcz窷cie.
W rosyjskich ba郾iach rar鏬 przybra posta 瘸r-ptaka.

Raicho. Ptak Piorun, Ptak Grzmot. Wygl康a jak wie瘸 i mieszka w ma貫j so郾ie. Pochodzi z mitologii japo雟kiej i nie wiedzie czemu znalaz si w opowie軼iach wschodnioeuropejskich. Jego znakiem jest g這郾y 酥iew.

Ratainitsa, Ratanica. S這wia雟ki duch, mieszkaj帷y w stajni z w豉snego wyboru. Dogl康a chowu koni za niewielk zap豉t.

Rod – b鏀two s這wia雟kie o nie do ko鎍a znanej funkcji, pomimo to dosy cz瘰to wyst瘼uj帷e w 廝鏚豉ch.
Imi Roda wywodzi si od czasownika rodzi identyfikuj帷 go ze sfer p這dno軼i, a tak瞠 od s這wa r鏚, co czyni z niego opiekuna spo貫czno軼i plemiennej.
Wed逝g koncepcji przedstawionej przez Borisa Rybakowa Rod by pierwotnie naczelnym b鏀twem s這wia雟kim, p騧niej zepchni皻ym na ni窺z pozycj, co t逝maczy這by jego nieobecno嗆 w panteonie b鏀tw W這dzimierza Wielkiego. S這wo 鈍. Grzegorza Teologa podaje, 瞠 S這wianie najpierw sk豉dali ofiary upiorom, potem Rodowi i rodzanicom, a na ko鎍u Perunowi, co wed逝g niekt鏎ych teorii jest rzeczywistym opisem ewolucji wierze s這wia雟kich od animizmu przez prototeizm do kultu Peruna.
Zgodnie z informacj zawart w ruskich 廝鏚豉ch oddawano mu cze嗆 wraz z rodzanicami.

Rodzanice, narecznice, sudiczki – w wierzeniach s這wia雟kich (na obszarze Polski s豉bo po鈍iadczone) niewidzialne demony przeznaczenia zwi您ane z Dol, wyst瘼uj帷e zazwyczaj w liczbie trzech.
Opiekowa造 si kobietami ci篹arnymi, za po urodzeniu dziecka pojawia造 si przy ko造sce, aby wyznacza mu los na ca貫 篡cie. Wedle przekaz闚 rodzanicom sk豉dano ofiary w najwa積iejszych momentach 篡cia, jak narodziny dziecka czy wesele. Zjawia造 si tak瞠 podczas postrzy篡n; ofiarowywano im w闚czas obci皻e w這sy dziecka i urz康zano dla nich pocz瘰tunek. Lokalnie rol rodzanic pe軟i造 inne postaci, m.in. udelnicy (udel – los, udzia), boginki (w Ma這polsce) lub kra郾iaki (na Pomorzu). Po chrystianizacji postacie rodzanic zast徙iono wyobra瞠niem opieku鎍zych anio堯w czy nawet trzech Matek Boskich (Bogurodzica/Barbara, Paraskiewa, Anastazja).
Wed逝g informacji zawartych w 廝鏚豉ch ruskich rodzanicom oddawano cze嗆 wraz z Rodem. Sk豉dano im w ofierze chleb, ser i mi鏚; kobiety warzy造 dla nich kasz.

Rokitnik – wed逝g ludowych wierze kaszubskich psotny demon wywo逝j帷y wichry. Wyobra瘸no go sobie jako posta ludzk ze skrzyd豉mi nietoperza. Jego nazwa pochodzi prawdopodobnie od rokiciny, w kt鏎ej zwyk przesiadywa, robi帷 sobie z jej ga陰zek piszcza趾i.

Rujawc, kaszubski opiekun pielgrzym闚 i p徠nik闚.

Rusa趾a – w mitologii s這wia雟kiej demoniczna istota zamieszkuj帷a lasy, pola i zbiorniki wodne.
Rusa趾i zwane by造 te boginkami. Ukazywa造 si zazwyczaj jako pi瘯ne, nagie dziewcz皻a z rozpuszczonymi zielonymi w這sami, rzadziej jako stare i odra瘸j帷e kobiety. Rusa趾ami stawa造 si panny, kt鏎e zmar造 przed zam捫p鎩軼iem. Rusa趾i pojawia造 si w czasie nowiu i wabi造 do siebie m這dzie鎍闚, kt鏎ych zabija造 poprzez 豉skotanie lub op皻a鎍zy taniec.
Termin rusa趾a pochodzi od 豉ci雟kiego rosalia (鈍i皻o r騜). Poprzez Ba趾any dotar na Ru. W Polsce rusa趾a wyst瘼owa豉 jedynie jako termin ksi捫kowy, zamiast niego u篡wano terminu boginka. Nazwa rusa趾a szybko upowszechni豉 si i obj窸a swoim zasi璕iem r騜ne rodzaje demon闚, m.in. brzeginie.
Na Rusi w okolicach Zielonych 安i徠ek obchodzono rusa販zy tydzie, podczas kt鏎ego sk豉dano rusa趾om w ofierze chleb i urz康zano uczty.

Serac, to magiczny ko – rumak serbskiego bohatera mit闚 – Marko. By najszybszym koniem na 鈍iecie, potrafi m闚i i by smakoszem alkoholu. Jako, 瞠 lubi si delektowa winami i m鏬 spo篡wa ogromne ilo軼i alkoholu, by partnerem Marko do picia. Podczas jednej z walk Sarac zosta zabity. Mia 160 lat, Marko 300. Na cze嗆 konia, Marko wyprawi wspania造 pogrzeb. Niestety, 瘸dne 穋鏚豉 nie wspominaj o miejscu poch闚ku.

Shvod, stworzenie ze starych Ormia雟kich wierze. Mieszka w wybranym gospodarstwie domowym przez okres zimowy. Chroni dom jak swoj w豉sno嗆. Najwi瘯sz prac wykonuj na zewn徠rz, gdzie pomagaj w chowie zwierz徠 i pracach polowych. Poniewa Shvod s ciep這lubne, w ostatnim dniu lutego obchodzi si wszystkie pomieszczenia w domu i ostukuje kijem, aby ha豉sem zmusi je do opuszczenia domu i rozpocz璚ia pracy na farmie.
Nieznana jest droga, jak przenikn掖 do opowie軼i wschodnioeuropejskich.

Siela, Sie豉 – duch z mit闚 rejon闚 nadba速yckich. Wchodzi w interakcj z obiektami martwymi i je o篡wia. Potrafi r闚nie u篡wa cia豉 martwych zwierz徠. Zachowanie neutrealne i nieszkodliwe.

Silinlec, Siliniec. Duch lasu z teren闚 Polski. Ma zwi您ek z innym, r闚nie le郾ym duchem zwanym Modeina.

Sirin,Сирин. Cia這 ptaka z g這w pi瘯nej kobiety. Podobna do Syren, lecz bardziej 篡czliwa. Obrazy z Sirin by造 bardzo popularne w Rosji w okresie 鈔edniowiecza. Mo積a by這 je spotka na blokach drewna, w ozdobach oraz XVI wiecznych malowid豉ch Lubok. Cerkiew prawos豉wna wykorzysta豉 wizerunek Sirin jako przedstawienie Ducha 安i皻ego.

Siksa, Sziksza, шикша. Z這郵iwy duch lasu z mit闚 rosyjskich. Mia zdolno嗆 zmiany kszta速u. Podobny charakterem do ducha Leshii, wprowadza podr騜nych w b陰d, doprowadzaj帷 do ich zagubienia si w lesie.

Simargl. Smok z mit闚 S這wian. 砰je w 鈍i皻ym drzewie, w kt鏎ym znajduj si wszystkie nasiona ro郵in z ca貫go 鈍iata. Pochodzi od perskiego Simurgh'a.

Siwa – wymieniana przez Helmolda z Bozowa bogini S這wian po豉bskich.
Opisuj帷 najwy窺ze b鏀twa obodrzyckie, niemiecki kronikarz wymienia pr鏂z Prowego i Radegasta bogini imieniem Siwa, okre郵aj帷 t tr鎩k mianem b鏀tw "najpierwszych i najstarszych". Imi b鏀twa pr鏏uje t逝maczy si jako 砰wa, 砰wia.

Siwuszko, magiczny ko z przyg鏚 rosyjskiego bohatera Ilja Muromeca. Ko 闚 mia niezwyk陰 si喚 i wytrzyma這嗆.

Skarbnik – w wierzeniach s這wia雟kich duch zamieszkuj帷y podziemia (zw豉szcza kopalnie), strzeg帷y naturalnych zasob闚 ziemi i zakopanych w niej skarb闚. By tak瞠 w豉dc podziemnej krainy, do kt鏎ej zabiera dusze g鏎nik闚, kt鏎zy zgin瘭i podczas pracy w kopalni. Na 奸御ku Cieszy雟kim, Pustecki.
Skarbnik by postaci przychyln ludziom, ostrzega g鏎nik闚 przed gro膨cym t徙ni璚iem, zalaniem i po瘸rem, m鏬 tak瞠 zaprzyja幡i si z g鏎nikami. Wobec os鏏 kt鏎e by造 leniwe, niesolidne, sk徙e i z這rzeczy造 w kopalni, skarbnik bywa jednak bardzo zawzi皻y i m軼iwy. Ukazywa si najcz窷ciej pod postaci starego, brodatego g鏎nika z kagankiem w r瘯u, potrafi te przybra kszta速 kozy, konia, psa, myszy, 瘸by, paj彗a, muchy. M鏬 tak瞠 pozostawa niewidzialny, w闚czas g鏎nik m鏬 wyczu jego obecno嗆 b康 s造sze stukanie.

Skrzak - inna nazwa to skrzek. Wed逝g wierze z terenu Wielkopolski demon opieku鎍zy, dbaj帷y o gospodarstwa. Jest uwa瘸ny za negatywnego demona, poniewa po 鄉ierci swego pana zabiera jego dusz. Jego siedzib by這 ognisko a do domu wchodzi przez komin.

Smãtk, na kaszubach, to duch psotny i przekorny, sprawca smutk闚 i k這pot闚. Wygl康a prawie jak cz這wiek, ale ma kr鏂iutki ogon, jedn nog ko雟k, jedn kurz, a z czo豉 wyrastaj mu malutkie r騜ki.

Smok Wawelski. No kt騜 go nie zna? Najbardziej znane smoczysko z teren闚 Polski. Sia spustoszenie, niszcz帷 zbiory i zabijaj帷 zwierz皻a, chyba, 瞠 by okresowo zaspokajany dzi瘯i konsumpcji m這dych dziewcz徠. Wed逝g najpowszechniejszej legendy, sta這 si tak, 瞠 w Krakowie zosta豉 tylko jedna m這da dziewczyna, c鏎ka kr鏊a Kraka. Kr鏊 postanowi odda r瘯 swojej c鏎ki temu, kto zabije smoka. Wyzwanie podj掖 niejaki Szewczyk Dratewka. Sk鏎 owcy wypcha siark i podrzuci ko這 jaskini smoka. Smok po瘸r owc i z powodu siarki poczu olbrzymie pragnienie. Zacz掖 pi wod z pobliskiej Wis造. Siarka zmiesza豉 si z wod w jego brzuchu i ten eksplodowa. Tak bestia zosta豉 zabita, a Dratewka po郵ubi kr鏊ewsk c鏎k.
Jaskinia Smoka Wawelskiego wci捫 istnieje i teraz jest tam sklep turystyczny.
Najstarszym 廝鏚貫m tej historii jest ''Chronica Polonorum'' napisana pod koniec XII wieku przez biskupa Wincentego Kad逝bka, w kt鏎ej smok nazwany jest ''holophagus'', czyli potw鏎 jedz帷y w ca這軼i''. W jego wersji, tymi, kt鏎zy zabili smoka, byli synowie Kraka. W XVI wiecznej wersji, bohaterem by m這dy szewc zwany Skuba. Tak naprawd, Szewczyk Dratewka jest postaci z zupe軟ie innej polskiej bajki, ale nie wiedzie kiedy i czemu zamieniono go ze Skub, cho ze smokiem nie mia nic wsp鏊nego.

So這wiej Rakmatycz. Demoniczny p馧- ptak, p馧-cz這wiek z rosyjskich mit闚. Mieszka w pobli簑 rzeki Smorodinka. Porusza si po drogach pomi璠zy Kijowem, a Czernihowem. Przez 30 lat pilnowa tych dr鏬, od篡wiaj帷 si tym co otrzyma od podr騜nych. Z czasem zacz掖 ich okrada. Ostatecznie, zosta zabity przez Ilj Murometa, jednego z heros闚 rosyjskich legend. Ilja strzeli z 逝ku, trafiaj帷 go w oko. Nast瘼nie zosta zabrany do ksi璚ia W豉dimira, kt鏎y chcia us造sze jego czarodziejski, s這wiczy 酥iew z kt鏎ego s造n掖. Ksi捫 stwierdzi jednak, 瞠 stworzenie jest zbyt ranne, aby zagwizda. Pomy郵a, 瞠 nakarmione, mo瞠 odzyska si造. Podano mu wi璚 jedzenie i wino, a w ko鎍u zechcia zagwizda. Jego gwizd by tak g這郾y i niszczycielski, 瞠 zawali si ca造 pa豉c ksi璚ia W豉dimira i zgin窸o pod gruzami wielu jego dworzan.

Sorin, kaszubski sprawca kalectwa i u這mno軼i.

Spor, sporysz – demon z mitologii s這wia雟kiej, b璠帷y personifikacj p這dno軼i i plenno軼i. Wyobra瘸no go sobie w postaci chomika lub szczura z woreczkiem, a tak瞠 w篹a, psa, kota lub 瘸by. Jego posta ma prawdopodobnie zwi您ek z grzybem sporyszem, kt鏎y lokalnie nazywany by "matk zbo瘸" i uznawany za wr騜b dobrych plon闚. W wierzeniach bia這ruskich spor wyst瘼uje jako uosobienie i deifikacja sukcesu oraz szcz窷cia, przedstawiany jako m篹czyzna o bia造ch, k璠zierzawych w這sach. Teonim wywodzi si od s這wa "przysparza" lub "spory".
Przypuszczalnie od jego imienia wywodzi si p騧niejsze okre郵enie dobrobytu i obfito軼i (korzy軼i), powszechnie u篡wane np. w modlitwach.

Srebrnogrzywy, to zaczarowany ko z opowie軼i rosyjskich. W jednej z historii kr鏊 prosi swoich syn闚, aby czuwali przy jego grobie pierwsze trzy dni po jego 鄉ierci. Dwaj pierwsi synowie zignorowali jego pro軸, poprosi wi璚 trzeciego, najm這dszego, kt鏎y zgodnie z pro軸 ojca czuwa trzy dni przy jego grobie. Trzeciego dnia, kr鏊 wsta z grobu i obdarowa go zaczarowanym koniem. Za pomoc tego konia, po przygodach o瞠ni si z c鏎k Cara.

Stawr i Gawr – w wierzeniach bia這ruskich dwa ulubione psy ksi璚ia Boja, kt鏎y po ich 鄉ierci ustanowi ich kult. Na grobie ps闚 miano sk豉da ofiary z napoju oraz jad豉 i organizowa ca這dzienn uczt, podczas kt鏎ej wzywano psy po imieniu. Od praktyk tych wywodzono nazw 鈍i皻a Stawruskie Dziady.

Stopan – w wierzeniach bu貪arskich opieku鎍zy duch domowy.
Stopan by duchem jakiego zas逝穎nego przodka, opiekuj帷ym si domem i uwa瘸nym za jego "gospodarza". Poirytowany brakiem szacunku ze strony domownik闚 stopan ha豉sowa noc, zsy豉 z貫 sny i choroby. Sk豉dano mu w闚czas ofiar, zwan stopanow gozb. Ofiar sk豉da豉 zawsze najstarsza kobieta w rodzinie, kt鏎a zabija豉 czarn kur i spuszcza豉 jej krew do jamy wygrzebanej w popiele ogniska domowego. Nast瘼nie zanoszono na strych upieczon kur i ciasto, rozk豉daj帷 je w k徠ach jako po篡wienie dla stopana; kobieta za la豉 w ogie wino m闚i帷: Raduj si, stopanie, wesel si, chato!. Je瞠li po dw鏂h tygodniach jedzenie znaleziono naruszone, oznacza這 to i stopan przyj掖 ofiar.

Strakh. Jest jednym z dw鏂h zab鎩czych duch闚, kt鏎e nawiedzaj czeskie lasy. Ten drugi to Tras. Jego imi oznacza strach, a Tras ( ot鷫s ) to wstrz御. Wsp鏊nie siali b鏊 i strach. Te demony podczas napadu w gniewie p璠z przez las, wyj帷 przera幢iwie. Nast瘼nie chwytaj za gard這 i strasz na 鄉ier.

Strzyb鏬, Stribog – b鏀two s這wia雟kie.
Wed逝g Powie軼i minionych lat Strzyb鏬 by jednym z b鏀tw, kt鏎ym W這dzimierz Wielki wzni鏀 pos庵i w Kijowie.
W S這wie o wyprawie Igora wiatry nazwane s wnukami strzybogowymi, wiej帷ymi od morza. Wzmianka ta da豉 podstaw do przedstawiania Strzyboga jako boga wiatr闚. Aleksander Brckner wywi鏚 imi b鏀twa ze s這w. stryj, oznaczaj帷ego pomy郵ny wiatr.
Imi b鏀twa wywodzi si tak瞠 z praindoeuropejskiego *ser-, *ster- oznaczaj帷ego "ciec", "biec", "przemieszcza si", na podstawie czego wywodzi si funkcj Strzyboga jako rozdawcy bogactw.
奸adem kultu Strzyboga s nazwy miejscowe, jak Stribo i Stribo頡 jezioro na Rusi, a Polsce wie Strzyboga pod Skierniewicami czy wzmiankowany w XIII wieku strumie Striboc pod Tczewem.

Strzyga, rzadziej w m瘰kiej postaci jako strzyg, strzygo – demon z wierze s這wia雟kich.
Wed逝g bada Aleksandra Brcknera s這wia雟ka strzyga pochodzi bezpo鈔ednio od rzymskiego strix (l.mn. striges), kobiecego demona o ptasich szponach 篡wi帷ego si krwi. W niejasny spos鏏 wierzenia te, prawdopodobnie za po鈔ednictwem lud闚 ba趾a雟kich, zosta造 zaadaptowane przez S這wian, nak豉daj帷 si cz窷ciowo na posta upiora.
Strzyga by豉 istot nieco podobn do wampira. Strzygami zostawa造 dusze ludzi, kt鏎zy urodzili si z dwiema duszami, dwoma sercami i podw鎩nym szeregiem z瑿闚, z czego ten drugi by s豉bo zauwa瘸lny. Uwa瘸no tak瞠, i strzyg jest noworodek, kt鏎y urodzi si z wykszta販onymi z瑿ami. Gdy ju rozpoznano strzyg za pierwszego 篡cia, przep璠zano j z ludzkich siedzib. Strzygi gin窸y zazwyczaj w m這dym wieku, gdy jednak jedna dusza odchodzi豉, druga 篡豉 dalej i aby przetrwa musia豉 polowa. Strzyga wysysa豉 krew, wy瞠ra豉 wn皻rzno軼i i lata豉 pod postaci sowy po nocach. Zazwyczaj poza polowaniem chodzi這 o zemst za krzywdy wyrz康zone podczas pierwszego 篡wota. Strzygi potrafi造 zadowoli si przez jaki czas tak瞠 krwi zwierz徠. Podobnie jak inne stwory tego typu, strzyg nale瘸這 trwale unieruchomi poprzez spalenie lub powbijanie gwo寮zi albo pali w r騜ne cz窷ci cia豉.
Wed逝g innych 廝鏚e strzygi nie szkodz ludziom inaczej, ni tym, 瞠 s zwiastunami pewnej 鄉ierci kogo z domownik闚. Szkodliwo嗆 za wynika mia豉 (wed逝g p騧niejszej interpretacji) z braku chrztu jednej z dusz dziecka, co uniemo磧iwia這 opuszczenie 鈍iata ludzi.
W czasach epidemii ludzi chorych chowano do grob闚 jeszcze 篡wych. Niekt鏎ym udawa這 si wykopa go造mi r瘯ami i potem b陰dzili oni z zakrwawionymi r瘯ami, poodrywanymi paznokciami, chorzy i os豉bieni. Te uwa瘸ni byli za strzygi. Sposobem na zapobiegni璚ie przeistoczeniu si cz這wieka w strzyg by這 pochowanie go twarz do do逝.

Swaro篡c – s這wia雟ki b鏬 ognia ofiarnego i domowego (wed逝g Gieysztora), czczony na Po豉biu.
Jego imi wskazuje na pochodzenie od Swar鏬, co da這 pocz徠ek przypuszczeniom, 瞠 jest prawdopodobnie synem Swaroga, a tym samym podstawy do uto窺amiania go z Dad嬌ogiem. Aleksander Brckner i Henryk υwmia雟ki uwa瘸li, 瞠 Swar鏬 (czczony na Rusi) i Swaro篡c (czczony na Po豉biu), to w istocie ten sam b鏬 poga雟ki, za imi Swaro篡c to zdrobnienie.

Swar鏬 – s這wia雟kie b鏀two nieba, s這鎍a, ognia (wed逝g Gieysztora ognia niebia雟kiego) i kowalstwa.
Aleksander Brckner wywodzi imi b鏀twa od s這wa swar. Wskazuje si tak瞠 na liczne indoeuropejskie podobie雟twa j瞛ykowe (sanskryckie sv嫫 - niebo/raj, perskie χvar - s這鎍e) oraz rekonstruowane pras這wia雟kie *sъvariti – ku, wykuwa, skuwa co na gor帷o.
Echem kultu s這鎍a w鈔鏚 S這wian by utrzymuj帷y si jeszcze d逝go po chrystianizacji zwyczaj pok這nu i modlitwy do wschodz帷ego s這鎍a, a tak瞠 鈍i皻a przysi璕a na s這鎍e. 奸adem kultu Swaroga s tak瞠 liczne nazwy miejscowe, jak wielkopolski Swarz璠z, pomorski Swaro篡n, ruski Swary, czy po豉bski Swarzyn (obecnie Schwerin), a tak瞠 tabuizowane formy imienia b鏀twa obecne w takich nazwach miejscowych jak Twaro積a G鏎a w Polsce czy Tvarog w Styrii.
Synem Swaroga by Swaro篡c b康 Dad嬌鏬, istniej jednak hipotezy uznaj帷e oba te b鏀twa za personifikacje Swaroga.
Swar鏬 by przez R. Jakobsona por闚nywany z ptakiem rarogiem, p這miennookim soko貫m, co mia這by by jednym z jego imion tabuizowanych. Wed逝g innych hipotez, by boskim kowalem, ojcem pozosta造ch bog闚 i stw鏎c s這鎍a, kt鏎y przebywa w niebie i jest bezczynnym bogiem (deus otiosus).

Swiatogor/Святогор. Olbrzym z Rosji. Istniej dwie historie zwi您ane z tym gigantem. Pierwsz z nich, m闚i o tym, jak olbrzym ten walczy z popularnym bohaterem legend rosyjskich Ilj Muromets'em. Wszystkie ataki bohatera by造 nieskuteczne. Kiedy zanadto zbli篡 si do Swiatagora, ten z豉pa go za w這sy i wepchn掖 do jego w豉snej torby. Kiedy p騧niej zda sobie spraw, 瞠 jego wi瞛ie to bohater Ilja, uwolni rycerza i zapyta, czy mo瞠 by jego towarzyszem w podr騜y. Rycerz zgodzi si i dalej podr騜owali razem. Nied逝go potem, znale幢i na poboczu drogi ogromn, pust trumn. Ilja wskoczy do 鈔odka i stwierdzi, 瞠 jest dla niego za du瘸. Swiatogor za by zadowolony i m闚i, 瞠 idealnie mu si w niej le篡. Trumna by豉 czarodziejska i na dzwi瘯 tych s堯w, jej wieko opad這 z hukiem i zacz窸y j oplata 瞠lazne pr皻y. Rycerz pr鏏owa u篡 miecza, aby uwolni swojego przyjaciela, ale na nic zda造 si jego wysi趾i i wkr鏒ce zosta uwi瞛iony na zawsze. Swiatogor poprosi Ilj, aby ten przyprowadzi i przywi您a do pobliskiego drzewa jego konia, tak aby mogli umrze razem. Bohater zgodzi si i w wielkim smutku opu軼i swojego przyjaciela.
Inna opowie嗆 m闚i, jak to olbrzym jecha sam na koniu i zatrzyma si na popas. W miejscu tym, znalaz niezwyk陰 torb le膨c na ziemi. Swiatogor pr鏏owa j podnie嗆, ale by豉 bardzo ci篹ka. Z wysi趾u zamkn掖 oczy i kiedy wydawa這 mu si, 瞠 ma j na wysoko軼i kolan, oczy otworzy, z przera瞠niem stwierdzaj帷, 瞠 torba nie poruszy豉 si w og鏊e, natomiast on ugrz您 w ziemi po kolana. Niestety, sam nie m鏬 si z pu豉pki wyci庵n望 i d逝go umiera z g這du.

Szargan, na kaszubach duch niszczyciel, sprawca huragan闚.

Szlic, w kaszubskiej kulturze, z造 duch morski przebywaj帷y w g喚binach, wywo逝je burze.

Szwern鏒, kaszubski duch biedy i n璠zy.

Talonhaltija, esto雟ki odpowiednik Domovoi. Pod nieobecno嗆 domownik闚, przybiera造 ich posta.

Taxim, to takie zombie z Europy wschodniej. Najcz窷ciej by造 to w璠ruj帷e 鈍ie瞠 zw這ki, ale spotykano te takie, kt鏎e nosi造 郵ady gnicia. W璠ruj, bo szukaj zemsty na kim, kto za ich 篡cia uczyni im jak捷 krzywd. Nie krzywdz niewinnych, ale ich widok budzi strach i odraz.

Tonx. Rodzaj ducha wody z wierze ludu Vogul/вогульские. Pomagaj w po這wach i lecz, ale tylko wtedy, gdy pierwsze zaoferuj swoj pomoc.

Topielec. W wielu s這wia雟kich j瞛ykach to s這wo brzmi podobnie i znaczy to samo. Duch wodny, kt鏎y by kiedy cz這wiekiem, a sta si topielcem po tym, jak uton掖. Wed逝g mit闚, czai si na tych, kt鏎zy za篡wali k徙ieli, lub zbli篡li si nadto do toni wodnej.

Topielica – w wierzeniach s這wia雟kich z這wrogi demon zamieszkuj帷y zbiorniki wodne, uznawana za partnerk topielca. Topielica by豉 dusz m這dej dziewczyny, kt鏎a utopi豉 si z rozpaczy lub ze zgryzoty, b康 zosta豉 celowo przez kogo utopiona.
Topielice ukazywa造 si pod postaci m這dych dziewczyn z d逝gimi jasnymi w這sami. Wo豉niem o pomoc lub 酥iewem wabi造 m這dych m篹czyzn, kt鏎ych nast瘼nie topi造.

Trojan – jedno z najbardziej zagadkowych a zarazem wa積ych b鏀tw s這wia雟kich. Wydaje si by jedn z naczelnych postaci panteonu s這wia雟kiego. W S這wie o wyprawie Igora ziemia ruska nazywana jest "ziemia Trojanow", za czasy poga雟kie "wiekami Trojanowymi". O kulcie Trojana wspominaj tak瞠 apokryficzne Chodzenie Bogarodzicy po m瘯ach i S這wo i objawienie 鈍i皻ych aposto堯w.
W folklorze po逝dniowos這wia雟kim Trojan to tr鎩g這wy demon o ko幢ich uszach i woskowych skrzyd豉ch, jedna z jego g堯w po瞠ra豉 ludzi, druga – byd這, trzecia – ryby. Gin掖 pora穎ny 鈍iat貫m s這necznym. W tradycji bo郾iackiej Trojan nazywany by carem wszystkich ludzi i byd豉.
Odpowiednikiem Trojana by prawdopodobnie Tryg豉w – na p馧nocno-zachodniej S這wia雟zczy幡ie, znane s z przekaz闚 鈍i徠ynie w Szczecinie i Brennie (Brandenburg).


Tr鏮. W wierzeniach Kaszub闚 z造 duch, niszczyciel.

Trzãsewid, to kaszubski duch w postaci m篹czyzny chodz帷ego na trz瘰awiskach z „niby” latarni.

Trzy Dziewice. Ich wampiryczna natura nios豉 je przez nocne niebo do miejsca, gdzie by造 鈍ie瞠 zw這ki. Tak trafi造 do grobu ksi璚ia, gdzie chcia造 napi si jego ciep貫j jeszcze krwi. Przy grobie czuwa ucze ksi璚ia i odgania pany od cia豉. Za obietnic dopuszczenia wyg這dnia造ch strzyg do ksi璚ia uzyska od nich czarodziejski obrus i r騜d磬 o wielkiej mocy. Ucze u篡 r騜d磬i i pozby si panien, a ksi璚ia przywr鏂i do 篡cia.

Trzyg堯w, Tryg豉w, 豉c. Triglav – b鏀two S這wian po豉bskich i Pomorzan, czczone w Szczecinie, Wolinie i Brennie (ob. Brandenburgu). Jego kult zosta potwierdzony m.in. w 篡wotach 鈍. Ottona z Bambergu, spisanych przez Herborda i Ebbo.
Przedstawiany by z trzema g這wami. Do atrybut闚 Trzyg這wa nale瘸 czarny ko oraz 鈍i皻y d帳. Ko u篡wany by przez 瞠rc闚 (kap豉n闚) do przepowiadania przysz這軼i, kiedy przeprowadzany by pomi璠zy drzewcami w堯czni u這穎nych na ziemi.
Wed逝g jednej z hipotez kult Trzyg這wa by wynikiem procesu jednoczenia si plemion i zlania si trzech lokalnych b鏀tw w jedn posta. Cz窷 badaczy uto窺amia Trzyg這wa z Welesem. Funkcje b鏀twa pozostaj nieznane. Pochodz帷a od kronikarzy chrze軼ija雟kich opowie嗆 o trzech obliczach b鏀twa kt鏎e mia造 wyobra瘸 jego w豉dz nad niebem, ziemi i podziemiami jest dyskusyjna.
Pomimo, 瞠 jest b鏀twem rdzennie zachodnios這wia雟kim, wspominam o nim, gdy jego kult by spotykany r闚nie we wschodniej cz窷ci Pomorza.

Tuila. Duch podziemia z Syberii, kt鏎y je盥zi na olbrzymim psie. Kiedy pies otrzpuje si ze sniegu, powoduje trz瘰ienia ziemi.

Turul. Protoplasta Atilla Hun, mitycznego Magyara. By opisywany, jako pot篹ny orze z ognistym mieczem w szponach. Jest r闚nie symbolem W璕ier. Turul, to inaczej ''wola Boga'', a ognisty miecz, jest Mieczem Boga, najpot篹niejsz broni na ziemi. Atilla Hun naby ten miecz od Turula, zanim rozpocz掖 podb鎩 ziem.
Kobieta imieniem Emese 郾i豉 Turula. Uznano to za znak, 瞠 b璠zie rodzi wielkich kr鏊闚, a w璕rzy w tym czasie kr鏊闚 nie mieli, kt鏎zy poprowadz W璕r闚 do W璕ier, czyli miejsca, gdzie dzi W璕ry si znajduj. Emese urodzi豉 Almos'a, kt鏎y by ojcem Arpad'a, wielkiego przyw鏚cy W璕r闚 i za這篡ciela W璕ier.

Tur鏮,duch przemocy i bezprawia. Kaszuby.

Ubo瞠, ubo輳, w l.mn. cz瘰to ubo瘸, ubo輳ta, bo輳ta – posta z wierze staropolskich, opieku鎍zy duch domowy, zapewniaj帷y dostatek, cz瘰to wywodzony od dusz zmar造ch przodk闚. Jego posta pojawia si w literaturze w XV i XVI wieku, p騧niej za zanika. Odpowiednikiem ubo膨t na Rusi by domowik.
Zgodnie z fragmentem XV-wiecznego kazania ubo輳ciu zostawiano resztki z obiadu, zw豉szcza w czwartek. Etymologia s這wa ubo瞠 pochodzi od rdzenia bog-, oznaczaj帷ego "豉ska, bogactwo". Wywodzenie terminu ubo瞠 od s這wa "ubogi" jest b喚dne, gdy zaprzecza funkcji demona, kt鏎ego zadaniem by這 zapewnienie domowi dostatku.

Upir, wampir z rosyjskiego folkloru. W przeciwie雟twie do wi瘯szo軼i wampir闚, kt鏎e s niszczone przez 鈍iat這 dzienne, Upir dzia豉 w ci庵u dnia. Je瞠li dopadn jak捷 rodzin, najpierw zjadaj dzieci, p騧niej rodzic闚. Istnieje wiele odmian tej nazwy w r騜nych j瞛ykach Europy wschodniej. Wierzono, 瞠 by to trup, kt鏎y by op皻any przez diab豉. Jedynym znanym sposobem, by這 przebicie serca po鈍i璚onym ko趾iem, lub obci璚ie g這wy, b康 kremacja. W nocy, Upir spa na cmantarzu w grobach niewiernych.
Pierwotnie wierzono, 瞠 Upir to by豉 osoba, kt鏎a nie wierzy w Chrystusa Pana, lub kto, kto pope軟i grzechy 鄉iertelne. Taka osoba, zgodnie z prawem Ko軼io豉 Prawos豉wnego by豉 wygnana ze spo貫czno軼i, a po 鄉ierci, cia這 takiego wygna鎍a chowano poza ogrodzeniem cmentarza ( parafialnego). Uznawano, 瞠 skoro nie wierzyli w Boga, to prawdopodobnie s逝篡li diab逝.
W religii Olonecian, uwa瘸no, 瞠 czarownik jest w stanie posi捷 cia這 umieraj帷ego z powodu choroby. Wtedy pacjent odzyskiwa si造 i zaczyna po瞠ra rodzin, albo zara瘸 chorob innych cz這nk闚 spo貫czno軼i.

Utopiec (lokalnie znany jako utopnik, utoplec, utopek, topek, topielec, waserman) – z造 i podst瘼ny demon wodny z wierze s這wia雟kich, cz瘰to uto窺amiany z wodnikiem. Utopce rodzi造 si z dusz topielc闚 i poronionych p這d闚. Podobnie jak wodniki zamieszkiwa造 wszelkie zbiorniki wodne (陰cznie ze studniami i rowami przydro積ymi) i topi造 k徙i帷ych si oraz przechodz帷e przez rzek zwierz皻a. Odpowiada造 tak瞠 za wylewy rzek oraz zatapianie p鏊 i 陰k. Utopce przybiera造 posta wysokich, bardzo chudych ludzi o o郵izg貫j, zielonej sk鏎ze, z du膨 g這w i ciemnymi w這sami. W czasie nowiu utopce wychodzi造 na brzeg. Cz瘰to zwabia造 w闚czas do siebie ludzi, bawi帷 si z nimi w zagadki. Osob pr鏏uj帷 oszukiwa w zagadkach natychmiast topi造.
Na 奸御ku, gdzie wiara w utopce by豉 szczeg鏊nie rozpowszechniona, zosta造 one ca趾owicie uto窺amione z wodnikami. Wed逝g wierze 郵御kich utopiec nie tylko topi ludzi, ale w zale積o軼i od kaprysu m鏬 te im pomaga, doradza, a nawet si zaprzyja幡i.
Wiara w utopce by豉 na tyle mocno zakorzeniona, i sw鎩 odd德i瘯 znalaz豉 w folklorze chrze軼ija雟kim. Utopce wywodzono w闚czas od str帷onych z nieba anio堯w, pokutuj帷ej ludzkiej duszy lub dusz samob鎩c闚. Chrze軼ija雟two ostatecznie zacz窸o wr璚z upowszechnia w豉sne sposoby ochronne przed nimi – g這szono np. i ton帷emu dobrze jest na szyj zarzuci r騜aniec, co odstraszy utopca. W kronikach z XIV w. zapisano: Szczeg鏊n ostro積o嗆 przy wodzie zachowaj, by utopca w por spostrzec. Pomyli si sposobu nie ma, bo brzydki on okrutnie i do ludzi nie podobien. Gdy wi璚 mokrego stwora obaczysz, co g這w ma wielk zielonymi w這sami zdobion i odn騜a jak patyki cienkie – uciekaj cz貫ku, by 鄉ierci w odm皻ach nie ponie嗆. Gdy za ostro積ym nie do嗆 b璠ziesz i wodnicy dasz si z豉pa, ciepnij jej r騜a鎍em w oczy, a besti precz odgonisz. Najbardziej znanym utopkiem jest wodzis豉wski Zeflik, o kt鏎ym powsta這 wiele przypowie軼i.

Ùtr鏕, u kaszub闚 duch cz貫kokszta速ny, sprawca op皻ania.

Va – Kul jest duchem wody. W mitologii Zyrian, w 鈔edniowieczu, ta bogini wody by豉 uwa瘸na za przyjazn, jednak niezadowolona mog豉 sprowadzi wielk katastrof. P騧niej w mitach Permian i lud闚 ugryjskich ( Ob - Ugrian ), sta豉 si demonem wody ( Va - Kul, dos這wnie: woda - demon ), pododbnie, jak wi瘯szo嗆 b鏀tw zwi您anych z wod zosta豉 zdemonizowana, pomimo tego, 瞠 przedtem by豉 tylko zwyk造m duchem wodnym.
Va – Kul, w swojej demonicznej postaci ma wygl康 m篹czyzny lub kobiety z zaniedbanymi w這sami. Jest aktywny w ci庵u nocy, wi璚 przebywaj帷y w pobli簑 wody w tym czasie s szczeg鏊nie nara瞠ni, a szczeg鏊nie o p馧nocy.
Wiekszo嗆 duch闚 wodnych Permian i Ob - Ugrian jest zwi您anych z 鈍iatem martwych i podziemi.

Vanapagan, jest to og鏊na nazwa wszelkich olbrzym闚 w folklorze Estonii.

Vele – duch umar造ch z mit闚 nadba速yckich. 砰je on w swoim nadprzyrodzonym 鈍iecie z w豉sn rodzin i spo貫cze雟twem. Taki 鈍iat r闚noleg造.

Velevitka - Demon 鄉ierci znany na Kaszubach; prawdopodobnie wcielenie Welesa.

Veli Jo頡. Gigant z folkloru Chorwacji. By wielkim ( nie tylko rozmiarowo ) wojownikiem z miasta Istra Penisula w Motovun. Bardzo por騜ni si z miejscowym w豉dc i postanowi swoich racji dochodzi熡a drodze si造. Poszed wi璚 do miasta owego w豉dcy. Na widok olbrzyma, natychmiast zamkni皻o bramy. Zacz掖 on trz捷 i przewraca wie瞠 bramowe, zabijaj帷 ludzi. W豉dca kaza go pojma i bez s康u powieszono go nad potokiem w w患ozie.

Velnias jest z這wrogim duchem w mitologii litewskiej. Nazwa ducha, mo瞠 mie dwa 穋鏚豉: od Veles – litewskiego boga, lub od Velis – stwora, zwanego demonem 鄉ierci.
Jest w豉dc nocnego 鈍iata. Jest znienawidzony i 軼iegany przez Peruna, Boga z mit闚 Litwy.
Perun pragn掖 po郵ubi t璚z o imieniu Laume, lub Vaiva ( rozbierzno嗆 wynk豉 z dw鏂h r騜nych przekaz闚 ). Jednak w przeddzie uroczystych za郵ubin Velnias porwa Laume. Od tego dnia, Perkun stara si dopa嗆 Velnias'a.
W p騧niejszych czasach, gdy chrze軼ija雟two rozsiano po Europie, Velnias sta si innym okre郵eniem diab豉.

Vila/Vili. S這wia雟kie wr騜ki, zmieszkuj帷e r騜ne aspekty natury, takie jak: drzewa, jeziora, pola i rzeki. Powstaj z dusz przedwcze郾ie umar造ch niewinnych dzieci, aby zatraca si w ta鎍u. Ka盥y, kto do nich do陰czy, b璠zie musia ta鎍zy a do 鄉ierci. Znane s r闚nie jako Matki Chrzestne z bajek i potrafi przewidzie losy dzieci.

Vilkacis, to imi 這tewskiego wilko豉ka. Terroryzowa miejscow ludno嗆. Opowiadano, o ogromnym stosie skarb闚 w jego legowisku. Dzieli si nim tylko z kilkoma ulubionymi osobami. Przekazy milcz, czy ''ulubione''... to kwestia smaku...
Na Litwie grasowa ten sam, ale zwali go inaczej – Vilkatas.
W pa雟twach ba趾a雟kich nadano mu imi Vircolac. Wierzono tam, 瞠 kto znajdzie i b璠zie nosi przy sobie wyj徠kowy i rzadki Kwiat Cz這wieczy, z czasem przekszta販i si w Vircolac'a.

Volga/Волга Buslavlevicz. Olbrzym z mit闚 rosyjskich. Posiada moc umo磧iwiaj帷 mu zmian postaci na ka盥 inn, r闚nie zwierz璚. Dzi瘯i temu, lud Bogatyris, kt鏎emu przewodzi, w bitwie pokona su速ana, kt鏎y zagra瘸 Rosji.
Inny, cho mo瞠 to ten sam, bohater o imieniu Volk Vseselavicz posiada takie same zdolno軼i, lecz m鏬 jeszcze przekszta販a innych. Zdoby indyjsk warowni dzi瘯i temu, 瞠 przekszta販i swoje wojsko w armi mr闚ek, kt鏎a mog豉 dosta si poza mury obleganego miasta.

Volkodlak w Rosji zwany оборотень, czyli obr鏂ony ( w co ), przemieniony. Wilko豉k z opowie軼i Rosji, Bu貪arii, S這wacji, Czech i Rumunii. Nazwa Volkodlak, oznacza ''w這s wilka'', a raczej ''wilcza sk鏎a''. Je瞠li cz這wiek staje si wilko豉kiem, przekszta販a si i poluje w nocy. W przeciwie雟twie do wilko豉k闚 z Europy zachodniej, przekszta販a si do woli, bez obecno軼i ksi篹yca w pe軟i. Kiedy umiera, przekszta販a si w wampira, posiadaj帷ego zdolno嗆 przemiany w wilko豉ka bez ogranicze. D逝gowieczny, ale 鄉ier mo積a mu zada rani帷 go w serce, lub m霩g.
Wed逝g innych przekaz闚, Volkodlak, to nazwa zbiorcza dla wampir闚 posiadaj帷ych zdolno嗆 przemiany w zwierz皻a, a szczeg鏊nie w wilki.

Vseslav/Усяслаў( bia這ruski ),Всеслав ( ros. ). Nas瘼ny z wielkiej rodziny wilko豉k闚 wschodu Europy. Mia urodzi si z ksi篹niczki, kt鏎a zosta豉 zha鎟iona przez w篹a podczas za熤ienia ksi篹yca. Dorastaj帷 trenowa sztuki walki i sta si pot篹nym wojownikiem, kt鏎y wykorzysta swe magiczne moce transformacji, aby osi庵n望 swe cele. Opowie嗆 o nim znajduje si w XII wiecznej ksi捫ce: Слово о полку Игореве, jako pochodz帷ej z XI wieku historii o Ksi璚iu Po這cka, kt鏎y zrodzi si z w篹a, kt鏎y zgwa販i jego matk.

Vu – Kuti. Duch wodny z wierze ludu Votyak/вотской. To 豉godna istota, pomagaj帷a zwa販za choroby i przebywaj帷a w ''wodnych'' miejscach. S這wo ''Vu'' oznacza wod, a s這wo ''Kuti'', oznacza agresora. Tylko nijak to si ma, do jego spokojnej natury.
Rodzina duch闚 wody, to jeszcze Vu – Nuna, czyli wodny Wujek, kt鏎y chroni przed Vu – Vozo, wrogiego ludziom i bardzo agresywnego. Vu – Vozo nie mo積a by這 pokona. Sposobem na atak, by這 ofiarowanie mu kobiety, najlepiej z innego ludu, np. Rosji, lub Cheremis. Pij帷 wod z obcego miejsca, ostro積y Votyak wypowiada modlitw:
''Nie mnie atakuj, atakuj raczej rosyjskie kobiety, lub Cheremis!”

Wampir – fantastyczna istota, 篡wi帷a si ludzk krwi, prawie nie鄉iertelna, o ludzkiej postaci i charakterystycznych wyd逝穎nych k豉ch. Wampirom przypisywane s liczne zdolno軼i paranormalne, m.in. regeneracja, hipnoza, wyczulony s逝ch, niezwyk豉 pr璠ko嗆.
Wed逝g s這wia雟kich wierze, wampir (zwany tak瞠 w徙ierz, upi鏎, upir, martwiec, wiesczy, wupi, wuki – od pras這wia雟kiego *ǫpirь, scs. ǫpyrь/ѫпырь) powstawa z niepogrzebanych (niespalonych) zw這k, st康 jego silne zwi您ki z w豉sn rodzin – jej dr璚zenie, je郵i nie dope軟i豉 obowi您ku wobec zmar貫go, oraz stosunki m篹czyzn-wampir闚 (zmar造ch daleko od domu, zaginionych i powracaj帷ych) z w豉snymi 穎nami.
Zmar造 m鏬 si przeistoczy w wampira (w徙ierza, upiora) z r騜nych przyczyn. Stawali si wampirami ludzie, kt鏎ych za 篡cia kto przekl掖; zmarli 鄉ierci gwa速own; ci kt鏎ych zw這ki sprofanowano (przy czym ciekawym jest, 瞠 aby zabi w徙ierza nale篡 w豉郾ie dokona profanacji jego zw這k); zmarli, nad kt鏎ymi przeskoczy這 zwierz, samob鎩cy i wied幟y. W niekt鏎ych regionach wierzono tak瞠, i potencjalnymi w徙ierzami s ludzie rudzi, lewor璚zni, posiadaj帷y jedn zro郾i皻 brew lub wyposa瞠ni w podw鎩ny komplet z瑿闚. Brak st篹enia po鄉iertnego i rumiana twarz by造 znakiem, i zmar造 mo瞠 przeistoczy si w w徙ierza. Objawami dzia豉nia upiora mia造 by: coraz wi瘯sze os豉bienie, blado嗆 i pot na czole po obudzeniu oraz koszmarne sny i sta貫 uczucie wielkiego zm璚zenia.
S這wia雟ki w徙ierz trafi do kultury angielskiej pod nazw „vampyre”, spopularyzowan przez powie嗆 Brama Stokera Dracula z 1897 roku, ukazuj帷 diaboliczn dzia豉lno嗆 hrabiego Draculi, rodem z Transylwanii a tak瞠 wcze郾iejsze powie軼i Giaur George’a Byrona z 1813 i The Vampyre Johna Williama Polidoriego z 1819). Wraz z kultur masow powr鏂i do nas jako „wampir”.
Cechy wampira posiadaj zapo篡czona z po逝dnia strzyga i strzygo (豉c. striga – czarownica, wied幟a, strix – strigis, sowa), cho bardziej zbli瘸j si one do duch闚 zmar造ch gwa速own 鄉ierci, wyst瘼uj帷ych pod postaci dzikich ptak闚 (bu貪. navi, serb. navije, s這we. n潎ije, ukr. naŭki, pol. latawce, poro鎍e).

Weles, Wo這s (w 廝鏚豉ch staroruskich: Velesъ, Volosъ bogъ) – b鏬 s這wia雟ki.
Podziemny b鏬 magii, przysi庵, sztuki, rzemios豉, kupc闚, a przede wszystkim bogactwa. W tym ostatnim wymiarze przypisuje si Welesowi opiek nad byd貫m, gdy jego posiadanie by這 闚cze郾ie miernikiem dobrobytu. Aleksander Brckner sprzeciwi si jednak postrzeganiu Wo這sa jako „bydl璚ego boga” i wskaza na podobie雟two imienia b鏀twa do imienia 鈍i皻ego W豉sa (czyli 鈍. B豉瞠ja, dla prawos豉wnych S這wian opiekuna byd豉) jako prawdopodobne 廝鏚這 pomy趾i XI-wiecznych kronikarzy. W folklorze Weles przedstawiany jest jako w豉dca za鈍iat闚 – Nawii, na kt鏎ej 陰ki wyprowadza dusze.
毒鏚豉 pisane (Powie嗆 doroczna) podaj, 瞠 podczas zawierania traktat闚 przysi璕a豉 na niego "ca豉 Ru" (opr鏂z wojownik闚, kt鏎zy w tym czasie kl瘭i si na Peruna). Kar za niedotrzymanie przysi璕i mia這 by "wyz這cenie jak z這to" (skrofuloza). Okre郵enie w S這wie o wyprawie Igora wieszcza Bojana jako "wnuka Welesowego" wskazuje na zwi您ek boga z magi i poezj (a wi璚 z wo販hwami). O Welesie wspominaj r闚nie p騧niejsze 廝鏚豉 ruskie (m.in. apokryficzne Chodzenie Bogarodzicy po m瘯ach), zagadkowym jest jednak brak Welesa w spisie b鏀tw, kt鏎ym W這dzimierz Wielki postawi w 980 pos庵i w Kijowie.
Epitet skotij bog (t逝maczony zwykle jako "b鏬 byd豉" – Powie嗆 doroczna) ma analogie starogreckie: skotios – ciemny, mroczny jak Hades" oraz skotioi (paides) – nieletni ch這pcy 篡j帷y w 瞠雟kiej, ciemnej cz窷ci domu krete雟kiego - to prawdopodobnie pozosta這嗆 dawnego domu – "babi鎍a" – do kt鏎ego m篹czy幡i (prowadz帷y p馧koczowniczy tryb 篡cia) sprowadzali si na okres zimy schodz帷 z byd貫m z letnich pastwisk (por. ira雟ki War).
Weles wyst瘼uje tradycyjnie jako antagonista Peruna, czego 郵ady zachowa造 si po chrystianizacji w folklorze jako opowie軼i o rywalizacji Boga z diab貫m (st康 tak瞠 podstawy do uto窺amiania 痂ija z Welesem), a nawet 安 Miko豉ja z Bogiem, czy 安 Eliaszem. Motyw ten pokrywa si z og鏊noindoeuropejskim schematem rywalizacji dw鏂h najwy窺zych i przeciwstawnych sobie b鏀tw. Wskazuje si tu zw豉szcza na podobie雟two do hinduskiego schematu Mitra-Waruna, zw豉szcza 瞠 pod wzgl璠em etymologicznym i funkcyjnym Weles wykazuje podobie雟two do Waruny.
P騧nymi wcieleniami Wo這sa/Velesa byli prawdopodobnie Trojan (ruski Bojan podczas poetyckiego transu pod捫a "w trop Trojanowy") i Trzyg堯w. By mo瞠 Wo這s mia sw鎩 o鈔odek kultu w Wo這goszczy – obecnie Wolgast nad Zalewem Szczeci雟kim w Niemczech (Wolgast < *Vol(os)ъgost' ?).
Posta Welesa zachowa豉 si jeszcze w 廝鏚豉ch czeskich z XV i XVI wieku, nawo逝j帷ych do odrzucenia "grzech闚 welesa" i m闚i帷ych o odsy豉niu "k welesu" (do diab豉).
Na obszarze Tatr znane jest prawdopodobnie smocze wcielenie Wo這sa – Wo這szyn, a "tam gdzie pad (smok), wyros豉 g鏎a Wo這szyn".
Gromada otwarta Plejad zwana jest w mitologii s這wia雟kiej Wo這so瘸rami, Vla隘ci (Wo這szycy, po serbsku "synowie Velesa"). Echem bydl璚ego kultu Welesa mo瞠 by Turo.
Partnerk Wo這sa/Velesa mog豉 by posta o imieniu Velevitka, pojawiaj帷a si w folklorze Kaszub (st康 rekonstruuje si lokaln form teonimu – *Velevit).

Wёkrёkùs. Wed逝g Kaszub闚 z這郵iwy duch niepowodze.

Wied幟a/ведьма. Nazwa dla czarownicy w j瞛yku rosyjskim i polskim. Oznacza ''wiedzie'', gdy by造 one uwa瘸ne za wszystkowiedz帷e, je瞠li chodzi o zjawiska przyrodnicze, a tak瞠 jako bieg貫 w zakl璚iach. Zapewne kole瘸nka Baby Jagi...

Wieszczy – posta z zakresu demonologii s這wia雟kiej, b璠帷a form po鄉iertnej egzystencji ludzkiej duszy, zbli穎na do wyobra瞠 upiora lub wampira, posiadaj帷a jednak na wielu terenach w豉sn, odr瑿n to窺amo嗆, wyr騜niaj帷 si szczeg鏊nymi cechami.
Rozr騜nienia pomi璠zy postaci wieszczego a zwyk造m upiorem wyst瘼owa造 przede wszystkim w wierzeniach Kaszub闚, Kociewiak闚, a tak瞠 w鈔鏚 ludu kujawskiego. Charakterystyczne przekonania wierzeniowe, przypisywane w豉郾ie wieszczemu, pojawia造 si jednak r闚nie w innych regionach kraju, gdzie posta t uznawano b康 za autonomiczn istot demoniczn, b康 za specyficzn w swoim zachowaniu odmian upiora. Nie posiadamy danych dotycz帷ych fizycznych wyobra瞠 tej postaci, mo積a jednak przypuszcza, 瞠 nie r騜ni造 si one od przedstawie upior闚.

Wietrzyca, wietrznica – w tradycji polskich G鏎ali jest to z造 duch atmosferyczny, kt鏎y pojawia si podczas wiatru halnego. Zgodnie z podaniami porywa r騜ne przedmioty, a cz這wiekowi potrafi odebra mow oraz po豉ma ko軼i. W walce z nim nale瘸這 pos逝篡 si po鈍i璚onym no瞠m, kt鏎y rzucano w powietrze. Je郵i n騜 trafi wietrznic, spada pokryty krwi na ziemi a wiatr natychmiast ustawa.

Wi豉, samowi豉 – po逝dniowos這wia雟ki i ruski odpowiednik po逝dnicy, mamuny i rusa趾i. Na zachodniej S這wia雟zczy幡ie znana w zdegradowanej formie jako straszyd這 lub demon sprowadzaj帷y na ludzi ob喚d.
Wi造 wywodzi造 si z dusz zmar造ch m這do dziewczyn. Zamieszkiwa造 lasy (samowi造), g鏎y (zagorkinie), rzeki i jeziora (brodarice) oraz ob這ki (oblakinie). Potrafi造 dosiada ob這k闚 i przesuwa je spojrzeniem. Zazwyczaj zjawia造 si w gromadach, mog造 przybra posta pi瘯nych skrzydlatych dziewcz徠 o lekkich i niemal przezroczystych cia豉ch, nagich lub kuso odzianych, ale tak瞠 koni, 豉b璠zi, soko堯w lub wilk闚. Czasami zmienia造 si te w wiry powietrzne.
Wobec ludzi wi造 by造 nader kapry郾e. Zdarza這 si, 瞠 pomaga造 m這dym m篹czyznom zawrze ma鹵e雟two, ostrzega造 przed gradobiciem, pomaga造 potrzebuj帷ym rolnikom czy przepowiada造 przysz這嗆, rozgniewane potrafi造 jednak same zniszczy pola wywo逝j帷 opady gradu, wichur albo susz. Bywa這 tak瞠, 瞠 wi造 zata鎍owywa造 na 鄉ier napotkanych m篹czyzn, o郵epia造 ich lub doprowadza造 do szale雟twa, sprowadzaj帷 na nich 膨dze niemo磧iwe do zaspokojenia.
Cz窷 badaczy uwa瘸, 瞠 wiara w wi造 jest wynikiem zapo篡czenia przez ba趾a雟kich S這wian greckiej wiary w nimfy.

Wodnik (czes. i s這w. vodn璭, serb. водењак vodenjak, ros. водяной wodjanoj, wodylnik; potocznie tak瞠 utopiec, topielec, 這basta) – w wierzeniach s這wia雟kich demon opieku鎍zy 鈔鏚l康owych zbiornik闚 wodnych i ich w豉dca. Wodniki zamieszkiwa造 wszelkie jeziora, rzeki, stawy, a cz瘰to tak瞠 studnie i przydro積e rowy. Ch皻nie zamieszkiwa造 w pobli簑 m造n闚.
Wodnik najcz窷ciej ukazywa si pod postaci starca wysoko軼i nieco ponad p馧 metra z rybimi, zabarwionymi na zielono oczami, pomarszczon twarz i d逝gimi, rozczochranymi w這sami oraz b這n p豉wn mi璠zy palcami. Ubiera si zazwyczaj na czerwono i w taki spos鏏, 瞠 czasem trudno by這 go odr騜ni od zwyk貫j, niskiej osoby ludzkiej. Gdziekolwiek stan掖, zostawa豉 po nim ka逝瘸 wody. Wodnik przybiera tak瞠 postacie zwierz徠 wodnych, cz瘰to pojawia si na czele 豉wicy ryb jako najwi瘯sza z nich.
Wodnik topi przeprawiaj帷e si przez rzek zwierz皻a, a tak瞠 ludzi wykazuj帷ych szczeg鏊n niefrasobliwo嗆 (nieostro積ych amator闚 k徙ieli, zw豉szcza k徙i帷ych si noc) lub wykazuj帷ych brak poszanowania dla akwenu zamieszkiwanego przez wodnika. W opowie軼iach ludowych wodnik jawi si jako posta, kt鏎 豉two zirytowa i rozgniewa, lub te czyni帷 r騜ne (zazwyczaj z這郵iwe) psoty. Prowokowa ludzi rozwieszaj帷 na trzcinach kolorowe wst捫ki i 鈍iecide趾a. Swoje ofiary wci庵a na dno, cho czasami zadowala si tylko nastraszeniem k徙i帷ego si przez podtopienie. Ton帷y w闚czas znajdowa si ca趾owicie w r瘯ach wodnika i jego ratunek m鏬 za sob poci庵n望 wi璚ej ofiar.
Aby zabezpieczy si przed wci庵ni璚iem na dno przez wodnika, sk豉dano mu ofiar, topi帷 zwierz (np. koz豉, konia lub krow). Na Mazurach popularnym by這 topienie w jeziorze raz do roku kury.
Wodnik cz瘰to wygrzewa si na brzegu, b康 przesiadywa na k豉dkach lub mostach. Nale瘸這 wtedy omija go z daleka i nie wchodzi do wody. Czasem wodnik m鏬 tak瞠 wyj嗆 na l康 i wej嗆 mi璠zy ludzi, zwabiony np. ta鎍em lub 酥iewem. Aby temu zapobiec, w bram osady wstawiano wyci皻y w kszta販ie g這wy s逝p.
Wodniki szczeg鏊nie upodoba造 sobie bardzo g喚bokie zbiorniki wodne, gdzie mieszka造 w pa豉cach z kryszta逝, lodu lub szk豉. Wi瞛i造 w nich dusze utopionych ludzi.
Z wiar w wodniki zwi您any by zakaz k徙ieli przed Noc Kupa造, po kt鏎ej to k徙iel stawa豉 si stosunkowo bezpieczna. W p騧niejszym okresie nadano temu symbolik chrze軼ija雟k – w闚czas to 鈍. Jan mia „chrzci” wszystkie wody, przez co duchy wodne mia造 stawa si mniej agresywne.

Yanki Murt jest do嗆 uniwersalnym duchem z wiary ludu Votyak. ''Yanki” prawdopodobnie oznacza demona. S這wo ''Murt'' w pewnym kontek軼ie oznacza osob. Yanki Murt pomaga chroni ludzi przed z這wrogim Vu – Vozo. Pomimo tego, 瞠 jest podobny do Vu – Nuna, uwa瘸 si go za jego wroga.

Zagorkinia – serbsko-chorwacki demon s這wia雟ki, rodzaj wi.
Przybiera豉 kobiec posta. Jej siedziba znajdowa豉 si w niedost瘼nych miejscach g鏎skich.
Zagorkinia stroni豉 od ludzi, do kt鏎ych zazwyczaj ustosunkowana by豉 nieprzyja幡ie. Jednak udziela豉 pomocy osobom, kt鏎e zb陰dzi造 lub uleg造 wypadkowi w g鏎ach.

Zalty, to w捫 z opowie軼i region闚 ba速yckich. Domowi w kt鏎ym mieszka przynosi dobrobyt, lecz gdy gospodarz nie zachowuje si godnie, ''wy郵izguje'' si z dobrobytem do kogo innego.

Zlatorog. Mityczny, wr璚z mistyczny stw鏎 ze S這wenii. Ma cia這 kozicy i z這te rogi. Wielu 鄉ia趾闚 chcia這 je posi捷, ale 瘸den nigdy nie z豉pa. Zlatorog zwodzi my郵iwych na niebezpieczne szlaki, mniej do鈍iadczeni mog liczy na jaki pechowy upadek. Jednemu z my郵iwych uda這 si zrani besti, ale uciek豉. Gdy ciekn帷a z jej rany krew uderzy豉 o ziemi, w tym miejscu wyros造 czerwone kwiaty, kt鏎e dzi s symbolem S這wenii.

Zmaj Ognjeni Vuk. Zmieniaj帷y kszta速y stw鏎 z Bo郾iackiej i Serbskiej mitologii. Nazwa oznacza ''Ognisty wilczy Smok''. Mia mie 豉py wilka i skrzyd豉 smoka.

Zmora zwana te mar (st康 powiedzenie sen mara, B鏬 wiara) – w wierzeniach s這wia雟kich istota p馧demoniczna, dusza cz這wieka 篡j帷ego lub zmar貫go, kt鏎a noc m璚zy豉 酥i帷ych, wysysaj帷 z nich krew.
Wed逝g ludowych poda zmorami zostawa造 dusze grzesznych niewiast, dusze ludzi skrzywdzonych, zmar造ch bez spowiedzi, pot瘼ionych. Zmorami cz瘰to bywa造 si鏚me c鏎ki danego ma鹵e雟twa lub osoby, kt鏎ym przy chrzcie przekr璚ono imi, ale "zmorowato嗆" dotyka te mog豉 osoby maj帷e zro郾i皻e nad oczyma brwi lub r騜nokolorowe oczy. Istniej wierzenia (m.in. w centralnej Polsce), 瞠 zmor zostaje po 鄉ierci np. osoba, przy kt鏎ej na 這簑 鄉ierci (wed逝g innych wariant闚 w czasie chrztu), kto odmawiaj帷 Pozdrowienie Anielskie, przej瞛yczy si i powiedzia Zmora Mario zamiast Zdrowa Mario.
Zmor wyobra瘸no sobie jako wysok kobiet o nienaturalnie d逝gich nogach i przezroczystym ciele. Mo積a j by這 dostrzec przy 鈍ietle Ksi篹yca, gdy jego promienie przechodzi造 przez cia這 zmory. Podania przypisuj jej zdolno嗆 do otwarcia ka盥ego zamka. Umia豉 te zmienia si w rozmaite zwierz皻a: kota, kun, 瘸b, mysz, a tak瞠 w przedmioty martwe, jak s這mka czy ig豉.
Wed逝g poda zmora 篡wi si krwi. Sadowi si na piersiach 酥i帷ej osoby, przyciska piersi kolanami i powoduje uderzenie krwi do g這wy. W ten spos鏏 pozbawia powoli tchu swoj ofiar. Spija krew wyp造waj帷 nosem lub te nacina z瑿ami 篡趾 na skroni lub szyi i wysysa. Ofiara zmory traci si造 i energi, kt鏎e p騧niej odzyskuje w naturalny spos鏏. Mocno wyg這dzona zmora potrafi豉 jednak zabi swoj ofiar.
Syta zmora udaje si do stajni, gdzie wybiera konia, dosiada go na oklep i udaje si w szale鎍zy galop, dbaj帷, by zawsze by o鈍ietlon promieniami ksi篹yca. D逝gimi nogami opasuje rumaka, steruje nim, bij帷 go w kark i po nozdrzach. Kiedy ko os豉bnie, zawraca i zostawia wystraszone zwierz na jego miejscu, w stajni. Niekt鏎e zmory m璚zy造 zwierz皻a gospodarskie i sprowadza造 na nie pom鏎.
Cz這wiek dr璚zony przez zmor j璚zy, poci si i rzuca si na 堯磬u. Je郵i zatem S這wianin budzi si rankiem z uczuciem, 瞠 co go ca陰 noc gniot這 w piersiach, cz瘰to obwinia za to w豉郾ie zmor. Mit ten ma zapewne swoje 廝鏚這 w zjawisku parali簑 sennego.
Gdy osoba zaatakowana przez zmor budzi豉 si, ta natychmiast ucieka豉. By pom鏂 酥i帷emu, kt鏎ego dr璚zy zmora, nale瘸這 zbli篡 si z butelk w prawej r璚e, a lew r瘯 zagarn望 od g這wy 酥i帷ego ku stopom, nast瘼nie zakry r瘯 i zakorkowa naczynie. Butelk z pochwycon zmor nale瘸這 utopi lub wrzuci w ogie. W wodzie d逝go s造cha kwilenie podobne do kwilenia ma貫go dziecka, w ogniu, gdy p瘯nie szk這 s造cha pisk oparzonej zmory, kt鏎a wraz z dymem jako czarna pr璕a uchodzi kominem.
Skuteczn metod ochrony przed zmor by豉 zmiana pozycji snu. Nale瘸這 po這篡 si w 堯磬u odwrotnie, z g這w w nogach 這瘸, b康 nie na wznak. Dodatkowo mo積a by這 spa ze skrzy穎wanymi nogami. Sposobem na zabezpieczenie stajni przed zmor by這 przybicie nad drzwiami lub na drzwiach zabitej sroki. We wschodniej Polsce sposobem na pozbycie si zmory by這 powieszenie lustra na drzwiach stajni, zmora pono by豉 tak brzydka 瞠 zobaczywszy w豉sne odbicie w lustrze ucieka豉.

Zorza – 瞠雟kie b鏀two s這wia雟kie zwi您ane z kultem jutrzenki i planety Wenus. Istnienie Zorzy potwierdzone jest jedynie w folklorze, gdzie okre郵ana jest tak瞠 imionami Gwiazda Poranna, Zorza Zaranna, Porenica, Zarnica, Zora, Dennica, Danica, 宅itivka, Pierworadka.
Zorza jest powi您ana z indoeuropejskim kultem dziewicy-bogini Jutrzenki (por. grecka Eos). Folklor, g堯wnie po逝dniowos這wia雟ki, przedstawia j najcz窷ciej jako c鏎k Nieba, siostr S這鎍a i siostr lub narzeczon Ksi篹yca. W Polsce kult Gwiazdy Wieczornej (Wenus) wi您ano z pasterstwem, gdy wyznacza豉 ona czas 瞠rowania byd豉. Mia豉 te chroni m這de ma鹵e雟twa i dzieci. W folklorze jej kult cz瘰to 陰czony by z kultem maryjnym, gdzie Zorza mia豉 stanowi gwiazd lub koron Maryi.

Z瀿廨ka, kaszubski duch w postaci wied幟y kradn帷ej dzieci, kt鏎e w lesie w璠zi i zjada.

Zuttibur – stworzenie podobne do Leshii. Jest s這wia雟kim duchem lasu, kt鏎y udaje, 瞠 pomaga podr騜nym, a zamiast tego powoduje, 瞠 trac drog i b陰dz po lasach. Maj mniejsze znaczenie ni Leshii.

痂ij – skrzydlata gadzia posta z wierze dawnych S這wian. Stanowi prastare, og鏊noindoeuropejskie wyobra瞠nie uosabiaj帷ego si造 chaosu smoczego antagonisty Gromow豉dcy (u S這wian Peruna), zwi您anego ze sfer chtoniczn i wodami. Mia rozpo軼iera si u st鏕 Drzewa Kosmicznego, pilnuj帷 wej軼ia do Wyraju w篹owego (czyli prawdopodobnie Nawii). Wed逝g cz窷ci badaczy wierze s這wia雟kich 痂ij stanowi zoomorficzne wcielenie w豉dcy za鈍iat闚 Welesa.
痂ij znany by na obszarze ca貫j S這wia雟zczyzny, najpe軟iejsze podania zachowa造 si u S這wian wschodnich i po逝dniowych.
W wierzeniach S這wian wschodnich 痂ij by postaci przychyln ludziom. Opiekowa si wodami i zasiewami, toczy walk ze smokami powietrznymi. Posta 痂ija kojarzono z ognistymi zjawiskami na niebie (kometami i meteorami). 痂ij pojawia si pod postaci ptaka (najcz窷ciej koguta, 簑rawia lub or豉), b康 jako cz這wiek z ma造mi skrzyde趾ami pod ramionami, w篹owym ogonem lub cia貫m pokrytym 逝skami. W po逝dniowos這wia雟kim folklorze 痂ij wchodzi w zwi您ki z kobietami, z kt鏎ych rodzili si synowie o nadzwyczajnej sile i zdolno軼iach, walcz帷y z potworami zagra瘸j帷ymi ojczystej ziemi.
Na wschodniej S這wia雟zczy幡ie 痂ij przetrwa jako demon opieku鎍zy, b康 pod postaci rozmaitych z這wrogich w篹y lub smok闚, z kt鏎ymi walczyli bohaterowie, np. Alosza Popowicz.
U S這wian zachodnich 痂ij by postrzegany w wi瘯szo軼i przypadk闚 jako posta pozytywna, co wyra瘸這 si w jego walce ze smokiem, kt鏎y wywo造wa np. susz, huragany i inne kl瘰ki 篡wio這we. W Rossoszycy na ziemi sieradzkiej wierzono, 瞠 痂ij jest kr鏊em w篹y oraz strze瞠 sprawiedliwo軼i, karaj帷 przest瘼c闚. 如iewano tam nawet specjalne inwokacje po鈍i璚one 痂ijowi. Ze Zgorzelca pochodzi legenda o 痂iju pieni篹nym, kt鏎y mia mie pod opiek skrzynk z pieni璠zmi stoj帷 na schodach ko軼io豉 鈍. Piotra. Na ㄆ篡cach rozr騜niano trzy typy 痂ij闚: pieni篹nego (逝. pe鎑駐y zmij), mlecznego (逝. ml鏦owy zmij) i 篡tniego (逝. 養tny zmij). Ka盥y z nich okrada obcych gospodarzy z d鏏r wymienionych w ich nazwie i zanosi je do gospodarza, kt鏎y go karmi i trzyma pod w豉snym dachem, analogicznie do mazurskiego K這buka.
Imi 痂ija zachowa這 si w nazewnictwie miejscowym, jak 痂igr鏚 w Polsce czy 痂iejowe Grody i 痂ijowe Wa造 na Rusi, wybudowane na stepach obecnej Ukrainy, dla ochrony ziem ruskich przed koczownikami.
By jeszcze 痂ij Gorynicz, stw鏎 z mitologii rosyjskiej i s這we雟kiej. Mia cia這 w篹a z g這w cz這wieka. Wykonywa jakie prace dla Baby Jagi.


Staniq.
Opracowanie w豉sne.




毒鏚豉:
-internet, blogi i opracowania,
-wikipedia,
-Kempi雟ki A., Encyklopedia mitologii lud闚 indoeuropejskich, Iskry 2001.
-Podg鏎scy B. i A., Wielka Ksi璕a Demon闚 Polskich - leksykon i antologia demonologii ludowej, Wydawnictwo KOS, Katowice 2005
-Aleksander Gieysztor: 1986 Mitologia S這wian, Warszawa
-Pawe Zych, Witold Vargas: Bestiariusz s這wia雟ki: Rzecz o skrzatach, wodnikach i rusa趾ach. Olszanica: BOSZ, 2012
-Kazimierz W豉dys豉w W鎩cicki: Klechdy, staro篡tne podania i powie軼i ludu Polskiego i Rusi. Warszawa: Pa雟twowy Instytut Wydawniczy, 1972.
-Kotlarczyk J., Tryumfalny s逝p s這necznego boga w: Z otch豉ni wiek闚 1987
-Koz這wski R., Badania technologiczne pos庵u 安iatowida z Muzeum Archeologicznego w Krakowie w: Materia造 archeologiczne 1964
-Strzelczyk J., Mity, podania i wierzenia dawnych S這wian, Wydawnictwo Rebis, Pozna 2007
-Szyjewski A., Religia S這wian, Wydawnictwo WAM, Krak闚 2003
-Bohdan Baranowski: Po瞠gnanie z diab貫m i czarownic.
-Jerzy Bartmi雟ki: O j瞛yku folkloru.
-Leonard J. Pe趾a: Polska demonologia ludowa. Warszawa: Iskry, 1987
  • 0

stat4u