Skocz do zawarto軼i




Informacje o artykule

  • Dodany: 25.06.2011 - 11:27
  • Wy鈍ietle: 4462
  • Odno郾ik do tematu na forum:
    http://www.paranormalne.pl/topic/11525-najbardziej-znane-slowianskie-straszydla/

    Podyskutuj o tym artykule na forum
 


* * * * *
1 Ocen

Najbardziej znane s這wia雟kie straszyd豉

Napisane przez lukasz9 dnia 25.06.2011 - 11:27
Komentuj na forum

Witam, postanowi貫m opracowac kilka informacji na temat najbardziej znanych s這wianskich demon闚 i umiescic kilka s堯w na ich temat, a tak瞠 ich charakterystyke poniewa interesuje sie demonologi a w szczeg鏊nosci s這wia雟k :D

砰cze mi貫j lektury ;)
Strzygi oraz ich m瘰kie odpowiedniki - Strzygonie s lud幟i, kt鏎zy przyszli na 鈍iat z dwoma sercami, dwoma duszami oraz podw鎩nym szeregiem z瑿闚, z czego drugi nie jest zwykle dobrze widoczny, przynajmniej na pierwszy rzut oka. Z tego powodu nazywa si je r闚nie dwudusznicami lub dwudusznikami.

W pierwszym 篡ciu s w zasadzie nieszkodliwe i nie wiele r騜ni si od innych ludzi. Zwykle nie znaj nawet swojego prawdziwego przeznaczenia, a gdy wyjdzie ono na jaw cz瘰to cierpi z powodu swej odmienno軼i. S cz瘰to przep璠zane z ludzkich siedzib, bywa 瞠 jeszcze jako ma貫 dzieci, lub wr璚z zabijane na miejscu. Ale nawet pozostawione w spokoju, niecz瘰to do篡waj dojrza貫go wieku i przewa積ie umieraj jako dzieci lub m這dzie鎍y.

Po 鄉ierci Strzygi, tylko jedna dusza opuszcza zw這ki, druga za 篡je nadal, na nowo o篡wiaj帷 cia這 zmar貫go. W swoim drugim 篡ciu Strzyga aby przetrwa musi polowa na innych ludzi i 篡wi si ich krwi. S samotnymi my郵iwymi, nie 陰cz si w gromady i nie maj innych 膨dz ni zaspokojenie g這du, mo瞠 tylko poza ewentualn zemst za krzywdy doznane w pierwszym 篡ciu. Przep璠zone bowiem za pierwszego 篡cia Strzygi, staj si szczeg鏊nie okrutne i g這dne ludzkiej krwi. Wiele z nich potrafi zamienia si w sowy.

W przeciwie雟twie do Upior闚, uk御zenie Strzygi nie musi oznacza 鄉ierci ofiary ani te zamienienia si tej瞠 w Strzyg. Przez jaki czas mog si one te zadowala krwi zwierz璚.
Aby si pozby Strzygi, nale篡 odnale潭 cia這 dziecka z kt鏎ego si wyl璕豉 a nast瘼nie przebi mu serce osinowym ko趾iem albo odci望 g這w i u這篡 mi璠zy nogami, najlepiej twarz do do逝.
Aleksander Brckner w swojej ksi捫ce "Mitologia s這wia雟ka i polska" opisa prawdopodobne pochodzenie strzyg i kierunek ich przybycia. Wed逝g niego pochodz one od rzymskich Strix, Strigis to nazwa puszczyka, kt鏎ego posta przybiera豉 wied幟a, gdy w nocy wylatywa豉 atakowa ludzi. Podobnie jak nasza strzyga wysysa豉 ich krew i po瞠ra豉 wn皻rzno軼i. Do Polski przyby豉 prawdopodobnie z Zachodu.
W徙ierz (tak瞠: upi鏎, martwiec, wieszczy, wupi) – wed逝g wierze staro篡tnych S這wian zmar造 篡wi帷y si krwi ludzk, niekiedy tak瞠 zwierz璚.

Zmar造 m鏬 si przeistoczy w w徙ierza z r騜nych przyczyn. Stawali si w徙ierzami ludzie kt鏎ych za 篡cia kto przekl掖; zmarli 鄉ierci gwa速own; ci kt鏎ych zw這ki sprofanowano (przy czym ciekawym jest, 瞠 aby zabi w徙ierza nale篡 w豉郾ie dokona profanacji jego zw這k); zmarli, nad kt鏎ymi przeskoczy這 zwierz, samob鎩cy i wied幟y. W niekt鏎ych regionach wierzono tak瞠, i potencjalnymi w徙ierzami s ludzie rudzi, lewor璚zni, posiadaj帷y jedn zro郾i皻 brew lub wyposa瞠ni w podw鎩ny komplet z瑿闚. Brak st篹enia po鄉iertnego i rumiana twarz by造 znakiem, i zmar造 mo瞠 przeistoczy si w w徙ierza. Objawami dzia豉nia w徙ierza mia造 by: coraz wi瘯sze os豉bienie, blado嗆 i pot na czole po obudzeniu oraz koszmarne sny i sta貫 uczucie wielkiego zm璚zenia.

W徙ierze nie lubi czosnku i cebuli, st康 dobrze jest mie w domu nieco tych warzyw. Wskazane jest ich spo篡wanie. W徙ierza mo積a te skutecznie odstraszy wbijaj帷 n騜 w jego cie. Demony te mog przybiera te posta nietoperzy i innych zwierz徠. W徙ierze w swym demonim wcieleniu s wra磧iwe na srebro, kt鏎e je odstrasza, ale nie unicestwia. W徙ierza mo積a zabi przebijaj帷 jego serce drewnianym ko趾iem, najlepiej osinowym, albowiem osika w wierzeniach S這wian mia豉 moc odp璠zania z造ch duch闚. Podobne moce przypisywano gdzieniegdzie szak豉kowi. Inn skuteczn metod by這 obci璚ie w徙ierzowi g這wy i u這瞠nie jej mi璠zy jego nogami. Dla pewno軼i mo積a by這 wepchn望 nieboszczykowi w usta g堯wk czosnku lub kawa貫k 瞠laza, albo te w這篡 do trumny p璠y dzikiej r騜y, g這gu czy tarniny. Aby zapobiec przemianie nieboszczyka w w徙ierza wk豉dano do trumny kawa 瞠laza, uk豉dano r闚nie zw這ki twarz do do逝.

S這wia雟ki w徙ierz trafi do kultury angielskiej pod nazw "vampyre", spopularyzowan przez powie嗆 Brama Stokera Dracula z 1897 roku, ukazuj帷 diaboliczn dzia豉lno嗆 hrabiego Draculi, rodem z Transylwanii. Wraz z kultur masow powr鏂i do nas jako "wampir".

Niejasne jest pochodzenie demon闚 s這wia雟kich. Zdaniem Ludwika Stommy wszystkie te istoty by造 lud幟i zmar造mi tzw. z陰 鄉ierci np. poprzez zamordowanie, samob鎩stwo czy podczas po這gu[1]. Inny badacze wskazuj, 瞠 rzeczywi軼ie takie mog這 by pochodzenie cz窷ci lub wi瘯szo軼i demon闚, reszta reprezentowa豉 jednak same si造 przyrody[2]. Najbardziej rozpowszechnionym przyk豉dem demona mediacyjnego, powsta貫go w efekcie nag貫j 鄉ierci przez utoni璚ie i niejako zawieszonego mi璠zy 篡ciem a 鄉ierci jest topielec. Tymczasem zmar貫 nagle kobiety mog造 sta si boginkami (wi豉mi, rusa趾ami)[3]. Istoty te zwykle przedstawiano jako wiecznie m這de, uwodzicielsko pi瘯ne dziewczyny przebywaj帷e nad brzegami zbiornik闚 wodnych. Wabi造 one swoj urod przechodni闚, a nast瘼nie doprowadza造 do ich zguby np. 鄉ierci z wyczerpania pieszczotami. Szczeg鏊nie widoczny w wierzeniach s這wia雟kich jest z這wrogi

Utopiec (Topielice, Topce, Topielce) - w mitologii s這wia雟kiej demony wodne l璕n帷e si z dusz niekt鏎ych topielc闚 - zazwyczaj ludzi, kt鏎zy pope軟ili samob鎩stwo wskutek utoni璚ia. Dusze te zwykle zachowywa造 posta jak mia造 w momencie 鄉ierci, ale mo積a je by這 豉two pozna po nienaturalnie du瞠j lub ma貫j g這wie, cienkich, wr璚z paj璚zych, nogach, tako zielonych w這sach. Niekiedy utopiec by dodatkowo napuchni皻y jak bania. Zawsze odznacza si natomiast wilgotnym ubraniem, z kt鏎ego s帷z si strumyki wody. W przeciwie雟twie do Wodnika, Utopiec zawsze stara si szkodzi ludziom. Jak sama nazwa wskazuje, zajmuje si g堯wnie topieniem nieostro積ych p造wak闚. Bardzo nie lubi, gdy kto przeszkadza mu w tym zaj璚iu, wi璚 cz瘰to zdarza si, 瞠 topi nie tylko tego, kogo chcia, ale i tego, kto rusza ton帷emu z pomoc. Zasadniczo przed utopcami nie by這 skutecznej obrony, wi璚 najlepiej jest nie wchodzi im w drog. W tym rozumieniu nie nale篡 myli Utopca z Wodnikiem (demonem opieku鎍zym du篡ch i ma造ch 鈔鏚l康owych zbiornik闚 wodnych), cho sam termin w p騧niejszym folklorze - g堯wnie 郵御kim - cz瘰to stosowany by zamienne.

Zmora zwana te mar (st康 powiedzenie "sen - mara, B鏬 wiara") - w s這wia雟kiej mitologii dusza cz這wieka, kt鏎y zmar nag陰 鄉ierci bez rozgrzeszenia (zwykle mara), ale te z這郵iwa dusza 篡j帷ej osoby, kt鏎a - korzystaj帷 ze snu w豉軼iciela - opuszcza豉 jego cia這 i "za篡wa豉 rozrywki" (mara lub zmora). Dana osoba mog豉 nawet nie wiedzie, 瞠 jej sen uwalnia zmor (por. ang. "nightmare"). Zmorami cz瘰to bywa豉 si鏚ma c鏎ka danego ma鹵e雟twa, ale "zmorowato嗆" dotyka te mog豉 osoby maj帷e zro郾i皻e nad oczyma brwi lub r騜nokolorowe oczy.


Istniej wierzenia (m. in. w centralnej Polsce), 瞠 np. zmor zostaje po 鄉ierci osoba, przy kt鏎ej - na 這簑 鄉ierci (wg innych wariant闚 - w czasie chrztu), kto odmawiaj帷 Pozdrowienie Anielskie, przej瞛yczy si i powiedzia: "Zmora Mario" zamiast: "Zdrowa Mario".

Zmora lubi豉 si w nocy sadowi na piersiach 酥i帷ej osoby (zw豉szcza kobiety) i powoli pozbawia j tchu. Umia豉 te zmienia si w rozmaite zwierz皻a: kota, kun, 瘸b, mysz, a tak瞠 w przedmioty martwe, jak s這mka czy ig豉. Je郵i zatem S這wianin budzi si rankiem z uczuciem, 瞠 co go ca陰 noc gniot這 w piersiach, cz瘰to obwinia za to w豉郾ie zmor. M. in. w centralnej Polsce, wierzy si do tej pory, 瞠 gdy zmora dusi cz這wieka w nocy, a ten obudzi si nagle to zmora (aby si skry) b造skawicznie zamienia si w豉郾ie w drobny przedmiot (寮嬌這, paproch, pi鏎ko, w這s itp.), kt鏎y osoba nawiedzona mo瞠 odnale潭 na swej piersi lub obok.
Skuteczn metod ochrony przed zmor by豉 zmiana pozycji snu - nale瘸這 po這篡 si w 堯磬u odwrotnie, z g這w w nogach 這瘸. Dodatkowo mo積a by這 spa ze skrzy穎wanymi nogami. Cz這wiek, kt鏎y obudzi si w nocy i ujrza d豉wi帷 go zmor, m鏬 obieca jej sera. Kar za niedotrzymanie obietnicy by豉 鄉ier z r彗 rozw軼ieczonej nies這wno軼i mary.

Szczeg鏊n odmian zmory by inkub i sukkub, czyli demon objawiaj帷y si pod postaci m篹czyzny lub kobiety i kochaj帷y si ze sw ofiar, czasem za jej zgod, czasem bez, czasem na jawie, czasem (cz窷ciej) we 郾ie. Je郵i jaka dziewka w czasie snu st瘯a豉 i miota豉 si po 堯磬u to niew徠pliwie w豉郾ie jaki demon si z ni zabawia. Wskazane by這 j szybko zbudzi, bo inaczej mog這 si to sko鎍zy ci捫 i to wcale nie wy郾ion tylko jak najbardziej rzeczywist.

Po逝dnica (przypo逝dnica, 篡tnia, r瘸na baba, baba o 瞠laznych z瑿ach) - wed逝g wierze s這wia雟kich z這郵iwy i morderczy demon poluj帷y na tych, kt鏎zy niebacznie w samo po逝dnie przebywali w polu. Zabija doros造ch (np. kosiarzy czy oraczy pracuj帷ych w pe軟ym s這鎍u) oraz porywa dzieci bawi帷e si na skraju pola. Niekiedy zadowala si "tylko" pozbawieniem ofiary na jaki czas przytomno軼i lub zes豉niem pot篹nego b鏊u g這wy. Przedstawiano go pod postaci odzianej na bia這 kobiety o surowej bladej twarzy. Je郵i w bezwietrzny dzie 豉ny zbo瘸 nagle zaczyna造 falowa to by這 jasne, 瞠 po逝dnica jest tu tu. Szczeg鏊nie lubi豉 przebywa w鈔鏚 豉n闚 逝binu. Nie by這 przeciw niej obrony - nale瘸這 po prostu w okolicy po逝dnia unika przebywania na polu, a ju szczeg鏊nie drzemki na polu. 如i帷y by bowiem szczeg鏊nie po膨dan ofiar. Po逝dnica nie lubi豉 cienia, wi璚 dobrze by這 przesiedzie po逝dnie w cieniu drzew - tam demon nie mia dost瘼u

Mamuny, Majmuny, Dziwo穎ny - istoty z mitologii s這wia雟kiej. Mieszka造 w lasach i by造 poro郾i皻e rudym w這siem na ca造m ciele. Ich pierwotna funkcja to matczyny aspekt Dziewanny - opiekowa造 si dzie熤i zwierz徠, zw豉szcza le郾ych, a tak瞠 dzie熤i ludzkimi.W czasach chrze軼ija雟kich zdegradowane do postaci demon闚, co t逝maczy relacje o Mamunach szkodz帷ych po這積icom i ich 鈍ie穎 narodzonym dzieciom przez zsy豉nie nag貫j gor帷zki i chor鏏. Podobno mia造 te w miejsce dziecka podk豉da bli幡iaczo podobne niemowl, b璠帷e jednak dzieckiem czarownicy i demona. Niemowl takie po wyro郾i璚iu stawa這 si zwykle z這czy鎍, w dzieci雟twie za charakteryzowa這 si wielk z這郵iwo軼i i paskudnym charakterem. Np. wyjada這 wszystko z garnk闚, oddawa這 mocz do mleka, by skwa郾ia這, itp. Mamuny szkodzi造 nawet przysz造m matkom, tzn. kobietom w ci捫y, przez zsy豉nie im koszmarnych sn闚, opuchlizny na nogach oraz zmuszanie do wymiot闚. Istnia造 sposoby przeciwdzia豉nia ich zakusom. Nale瘸這 mie przy sobie co metalowego i ostrego. W czasie porodu nale瘸這 zwi瘯szy wielko嗆 amuletu i pod 堯磬o wk豉da這 si du篡 n騜 lub nawet lemiesz. Dzieciom za nale瘸這 przywi您a do r瘯i co czerwonego. Skutecznie chroni這 to przed podmian. Mamuny potrafi造 te zabra dopiero co urodzonemu dziecku cie, co sprawia這 瞠 dziecko wyrasta這 na idiot lub szale鎍a.

Wila fantastyczne b鏀two s這wia雟kie z panteonu Czes豉wa Bia販zy雟kiego, kr鏊owa czarnoksi篹nik闚 i czarownic.

Zapewne dlatego, 瞠 zajmowa豉 j bia豉 magia, nie wygl康a豉 staro, brzydko i szkaradnie, jak najcz窷ciej widziano czarownice. Wila mia豉 skrzyd豉 i szybko przenosi豉 si z miejsca na miejsce. Wygl康a豉 jak chrze軼ija雟ki anio, chocia por闚nywano j z greck Hekate. Wzywali j czarodzieje, s逝cha jej Bobo. Pomaga豉 dobrym ludziom, kt鏎ych prze郵adowali ludzie 幢i.

Peklenc (zwany te: Pekelnyboh, Pekelnypan, Pekelnik, Lokton) to b鏀two chtoniczne z wierze pras這wia雟kich, w豉dca 鈍iata podziemnego.

Przypisywano mu w豉dz nad podziemnym ogniem, w kt鏎ym tworzy造 si drogocenne kruszce i szlachetne kamienie oraz nad wod p造n帷 w podziemiach, kt鏎a wed逝g wierze s這wia雟kich wypi皻rzy豉 g鏎y i powodowa豉 trz瘰ienia ziemi. Na rozkaz Peklenca rozwiera豉 si te ziemia i powstawa造 w患ozy, g喚bokie niczym piekielne czelu軼ie. B鏬 podziemia wyje盥瘸 niekiedy na 鈍iat, najcz窷ciej z rzek i bagien. Do jego kr鏊estwa m鏬 si dosta 篡wy cz這wiek, je瞠li Peklenc na to zezwoli.

Peklenc by s璠zi, pod kt鏎ego jurysdykcj znajdowali si ludzie udaj帷y si do jego podziemnych za鈍iat闚. Peklenc posiada wiedz o ca造m 幢e, jakie wyrz康zi ka盥y cz這wiek i kiedy zjawia si on, pot瘼iony, w jego kr鏊estwie, Peklenc wymierza mu sprawiedliw i surow pokut. Niekiedy nie czeka jednak na 鄉ier i z miejsca przemienia bezlitosnych w kamienie, pieniaczy - w wilko豉ki, nie maj帷ych mi這sierdzia dla bliskich - w samojednika 篡wi帷ego si w豉snym cia貫m. Peklenc potrafi tak瞠 kara ca貫 spo貫czno軼i. Potrafi on sprawi, 瞠 ziemia poch豉nia豉 osad lub gr鏚 uparcie pozostaj帷y w nieprawo軼i - na jego miejscu pozostawa si tylko staw. Ukarani mieszka鎍y d逝go pokutowali pod wod, a O德iena - boginka echa - nios豉 ku przestrodze innych ich zrozpaczone g這sy. Czasem te za grzechy w豉dc闚 odpowiadali ich poddani - Peklenc do nieprawych w豉dc闚 s豉 z貫 duchy, strasz帷e ich tak d逝go, dop鏦i nie uciekli ze swego grodu i ten nie por鏀 chwastem. Do 篡j帷ych z niesprawiedliwo軼i Peklenc wysy豉 wreszcie Bazyliszka, ka膨c mu zamieszka w piwnicach domostw.

Przypisy:
1. L. Stomma, Antropologia kultury wsi polskiej XIX w., Warszawa 1986, s. 159-166. Podobnie D. K. Zielenin i L. N. Winogradowa.
2. A Gieysztor, Mitologia S這wian, s. 220; A. Szyjewski, Religia S這wian, s. 162-170.
3. A. Szyjewski, Religia S這wian, s. 170-176.



毒鏚這: "http://pl.wikipedia.org/ to opracowa貫m ja 逝kasz :papapa:

jesli tekst sie wam podoba dajcie reputka :victory:


Edit .....
  • 0

stat4u